Բարդ փուլ Սերժ Սարգսյանի համար

Իրանը եռապատկելու է Հայաստանին մատակարարող գազի ծավալները, ինչպես նաև Հայաստանի տարածքով գազ է առաքվելու Վրաստան: Այդպիսով Հայաստանը հնարավորություն ունի դառնալ գազի տարանցման երկիր: ISNA գործակալության փոխանցմամբ, Իրանի նավթի նախարար Բիժան Նամդար-Զանգանեն ասել է, որ պաշտոնական Թեհրանը պլանավորում է ավելացնել Հայաստան առաքվող գազի ծավալները՝ օրական 1 միլիոն խորանարդ մետրից հասցնելով 3 միլիոն խորանարդ մետրի: «Իրանի փոխնախագահ Էսհաղ Ջահանգիրիի կարգադրությունից և Հայաստանի վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի խնդրանքից հետո, Իրանը համաձայնել է ավելացնել գազի առաքումը Հայաստան՝ մեկ միլիոն խորանարդ մետրից հասցնելով երեք միլիոն խորանարդ մետրի»,- ասել է Զանգանեն Թեհրանում Հայաստանի էներգետիկայի նախարար Լևոն Յոլյանի հետ բանակցություններից հետո: Իրանի նավթի նախարարն ասել է, որ Հայաստանը Իրանին խնդրել է ավելացնել գազի առաքման ծավալները ռուսական գազի մատակարարման հետ կապված խնդիրների պատճառով: Նա նշել է, որ Իրանը կսկսի ավելացնել գազի առաքումը Հայաստան 2018 թվականի վերջերին: Նշելով, որ հարևան երկրների հետ էներգետիկ ոլորտում համագործակցության ակտիվացումը Իրանի համար առաջնահերթություն է, Իրանի նավթի նախարարը ասել է, որ Հայաստանը մեծ շուկա չէ, բայց կարող է կարևոր ճանապարհներ բացել իրանական գազը այլ երկրներ առաքելու համար: Tasnim լրատվական գործակալության փոխանցմամբ՝ Իրանի նավթի նախարարն ասել է, որ Վրաստանի հետ պիլոտային համաձայնագիր է ստորագրվել Հայաստանի տարածքով Վրաստանին փոքրածավալ գազ մատակարարելու համար: Ըստ IRNA պետական գործակալության՝ Զանգանեն հույս է հայտնել, որ Վրաստանին գազ առաքելու ծրագիրը հնարավոր կլինի իրագործել այս տարվա ընթացքում: Իրանի նավթի նախարարը նշել է, որ Հայաստանի էներգետիկայի նախարարի հետ հանդիպմանը ամենակարևորը եղել է Վրաստան գազ առաքելու հարցը: Զանգանեն նաև ասել է, որ Յոլյանի հետ հանդիպմանը քննարկվել է հայկական կողմի առաջարկը՝ նոր ընկերություն հիմնել, որը կզբաղվի երկու երկրների միջև գազային ծրագրերով ու համաձայնագրերով, ինչպես նաև հայաստանյան այդ նոր ընկերությունը պատասխանատու կլինի դեպի Վրաստան էներգակիրների տարանցման հարցում: Իրանցի նախարարը նշել է, որ այս կազմակերպության միջոցով կկատարվեն առաջիկայում գազի ուղղակի վաճառքների պայմանագրերը և գազի հնարավոր տարանցումը այլ տարածաշրջաններ: Հայաստան-Իրան հարաբերությունները նոր մակարդակի հասցնելու մասին սկսվեց խոսվել անմիջապես այն բանից հետո, Իրանի նկատմամբ չեղարկվեցին միջազգային պատժամիջոցները: Դրական է արձանագրել, որ հայ-իրանական հարաբերություններում հնարավորություն է ձեռքբերվում որոշակի պայմանավորվածությունների գալ, և նշմարվում են կոնկրետ ծրագրեր: Սակայն սա բավարար չէ:  Չի կարելի մոռանալ, որ Իրանի հետ լուրջ պայմանավորվածությունների են հասնում թե Ռուսաստանը, թե Ադրբեջանը, և այս առումով, ռուսական ու ադրբեջանական շահերը կարող են հանդես գալ ընդդեմ հայկականի: Այս առումով, Սերժ Սարգսյանը մտորելու լուրջ առիթներ ունի: Հարևան երկրները լրջորեն նախագծերի հիմքեր են գցում, լուրջ բանակցություններ են վարում:  Առաջիկա օրերին Իրանի նախագահ Հասան Ռուհանին մտադիր է Բաքվում կայանալիք Իրան-Ռուսաստան-Ադրբեջան եռակողմ գագաթնաժողովի շրջանակներում հանդիպել Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ։ Ռուս-իրանական միջկառավարական հանձնաժողովի համանախագահ Մահմուդ Վաեզին նշել է. «Սովորաբար, երբ մենք ունենք տարածաշրջանային կամ եռակողմ հանդիպումներ և հաշվի առնելով մեր երկրների միջև հրաշալի հարաբերությունները, նախագահները հանդիպում են միմյանց։ Այդպիսով նրանք կհանդիպեն նաև այս անգամ»։ Իրանի փոխարտգործնախարար Իբրահիմ Ռահիմպուրը հայտնել էր, որ Պուտինի ու Ռուհանիի հանդիպումը Բաքվում կարող է տեղի ունենալ օգոստոսի 8-ին։ Վաեզիի խոսքով՝ դա լավ հնարավորություն է՝ երկու առաջնորդների ու երեք երկրների համար՝ քննարկելու համար շատ կարևոր տարածաշրջանային քաղաքական հարցեր։ Իրանի ճանապարհաշինության և քաղաքաշինության փոխնախարար Ասղար Ֆահրեյի Քաշանը և «Ադրբեջանական երկաթուղիներ» ընկերության ղեկավար Ջաբիդ Ղուրբանովը Բաքվում քննարկել են «Հյուսիս-հարավ» նախագծի իրագործման հարցը: Նրանք քննարկել են այդ նախագծի շրջանակներում Ադրբեջանի կողմից Իրանի տարածքում գտնվող Ռեշտ-Աստարա երկաթուղու կառուցումը ֆինանսավորելու հարցը, սա հայտնել է ադրբեջանական գերատեսչության մամլո ծառայության ղեկավար Նադիր Ազմամեդովը: Հանդիպմանը Ղուրբանովն ընդգծել է, որ «Հյուսիս-հարավ» միջազգային տրանսպորտային միջանցքի նախագծի իրագործումը կարևոր դեր կխաղա նախագծի մասնակից երկրների տարանցիկ պոտենցիալի բարձրացման հարցում և կծառայի Իրանի ու Ադրբեջանի միջև կապերի ընդլայնմանը: Քաշանն իր հերթին հայտարարել է, որ «Հյուսիս-հարավ» նախագիծը հատուկ ազդակ կհաղորդի Իրանի ու Ադրբեջանի միջև տնտեսական համագործակցության ընդլայնմանը: Իրանի, ՌԴ-ի և Ադրբեջանի նախագահների հանդիպումը, որը տեղի կունենա Բաքվում, լավ հարթակ կդառնա էներգետիկ ոլորտում երկրների միջև համագործակցության զարգացման խթանման համար, ասվում է Ադրբեջանի էներգետիկայի նախարար Նատիգ Ալիևի հրապարակած հոդվածում: Նրա խոսքով` Ադրբեջանը վերածվում է էներգետիկ համագործակցության կենտրոնի: «Նոր աշխարհակարգի ձևավորման բարդ շրջանում Ադրբեջանը դարձյալ կլինի համաշխարհային ուշադրության կենտրոնում՝ ընդունելով եռակողմ ձևաչափով նման կարևոր հանդիպում»,- ասվում է հոդվածում: Նրա խոսքով` հանդիպման անցկացումը տարածաշրջանում կխթանի նոր գործընկերային հարաբերությունների ձևավորմանը: «Օգոստոսյան հանդիպումը կարող է հարթակ դառնալ, որը կխթանի էներգետիկ համագործակցության զարգացմանը` շնորհիվ Ադրբեջանի, Իրանի և Ռուսաստանի շահերի կոորդինացման, որոնք տարածաշրջանում վարում են անկախ էներգետիկ քաղաքականություն»,- ասված է հոդվածում: Մետաքսյա Շալունց