Ագրեսորին «կսեղմե՞ն պատին»

Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը հունիսի 29-ին կայցելի Փարիզ՝ հայտարարել է Ռուսաստանի ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան։ Նրա խոսքով՝ նախարարն իր ֆրանսիացի գործընկեր Ժան-Մարկ Էյրոյի հետ կքննարկի իրավիճակը Լեռնային Ղարաբաղում, Ուկրաինայում և Մերձավոր Արևելքում։ Իսկ Ադրբեջանի արտգործնախարար Էլմար Մամեդյարովը հանդիպել է ԱՄՆ պետքարտուղարի՝ Եվրոպայի ու Եվրասիայի հարցերով օգնականի տեղակալ Բրիջիտ Բրինկի հետ: Ըստ Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի մամլո ծառայության ղեկավար Հիքմեթ Հաջիևի ՝ հանդիպման ժամանակ քննարկվել է Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ բանակցությունների ընթացքը: «Կողմերը քննարկել են երկկողմ հարաբերությունների ներկա դրությունը, էներգետիկ, ահաբեկչության դեմ պայքարի ոլորտում համագործակցությունը, տարածաշրջանային անվտանգությունը: Ադրբեջանի արտգործնախարարը տիկին Բրինկին իրազեկել է Ղարաբաղյան հակամարտության բանակցային գործընթացի մասին»,- ասել է Հիքմեթ Հաջիևը: ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը, ինչպես նկատվում է, ապրիլյան քառօրյա պատերազմից հետո, մեծապես կենտրոնացել է` ոչ մի դեպքում նոր էսկալացիա թույլ չտալու վրա: Սա մի կողմից, իհարկե, հուսադրող փաստ է, որ բանակցությունները, հանդիպումները ղարաբաղյան կարգավորման շուրջ որոշակի երաշխիք են, որ Ալիևը նոր ագրեսիայի չի դիմի, սակայն սա ամենևին չի նշանակում, որ բանակցությունները կստիպեն Բաքվին ընդունել ավելի կառուցողական կեցվածք: Ավելին, չկա որևէ երաշխիք, որ մի որոշ ժամանակ հանդիպումներից, բանակցություններից հետո Ալիևը չի դիմի նոր արկածախնդրության: Սա բացառելու համար անհրաժեշտ է անհապաղ սահմանային միջադեպերի հետաքննության մեխանիզմների տեղադրումը շփման գծում և սահմաններում: Դա էապես կնվազենի լարվածության մեծացումը` թույլ չտալով Ադրբեջանի իշխանություններին սանձազերծել փոքր պատերազմներ ու դիվերսիոն գործողություններ: Ինչպես հայտնի է, ԵԱՀԿ–ն շարունակում է իր աշխատանքները սահմանային վերահսկողական մեխանիզմների ներդրման ուղղությամբ, սակայն առայժմ ձեռքբերված կոնկրետ արդյունքների, կամ` պայմանավորվածությունների մասին խոսք չկա: Ավելին, կան խոսակցություններ, թե մեխանիզմների տեղադրումը, կարող է ամիսներ, նույնիսկ տարիներ տևել: Բայց մի՞թե Ալիևի ուզածն էլ հենց դա չէ...Միջնորդները պետք է հնարավորինս արագ գործեն, քանի թարմ են ապրիլյան քառօրյա պատերազմի վերքերը: ԵԱՀԿ Մինսկի խմբում ամերիկյան համանախագահ Ջեյմս Ուորլիքը 168.am-ին տված հարցազրույցում խոսել է` սահմանային միջադեպերի հետաքննությունների մեխանիզմի հետ կապված մանրամասների մասին: Անդրադառնալով հետաքննական, վերահսկողական կամ մոնիտորինգային մեխանիզմներին, հարցին, թե կոնկրետ ի՞նչ է իրենից ներկայացնելու այդ մեխանիզմը և ինչպե՞ս, որտե՞ղ  է գործելու: Ի՞նչ ուժեր են դրանք գործարկելու Ղարաբաղում, Ուորլիքն ասել է. «Հետաքննությունների մեխանիզմի հետ կապված մանրամասները, օրինակ՝ այն, թե ինչպիսի առաջադրանք կիրականացնեն հետաքննիչները, ինչ հանգամանքներում նրանք կտեղակայվեն շփման գծում և հայ-ադրբեջանական սահմանին, դեռևս քննարկվում է կողմերի միջև: Այդ մեխանիզմի ներդրման հարցով պատասխանատու կազմակերպությունը կլինի ԵԱՀԿ-ն, իսկ Եռանախագահները՝ որպես ԵԱՀԿ միջնորդներ, կշարունակեն աշխատել կողմերի հետ՝ առաջարկները հղկելու ուղղությամբ»: Պետք է արձանագրել, որ այս մեխանիզմների տեղակայումն, իսկապես, մեծապես կնպաստի շփման գծում և սահմաններին կայունության, հրադադարի հաստատմանը: Ադրբեջանի հնարավոր դիվերսիոն գործողությունները, հարձակումներն այլևս թաքցնել ու դրանք հայկական կողմի վրա բարդելու Բաքվի հաստատած ավանդույթը կտապալվի: Մնում է հուսալ, որ Ռուսաստանը, Միացյալ Նահանգները և Ֆրանսիան Ալիևին «կսեղմեն պատին»: Մետաքսյա Շալունց