Իտալացի լրագրողի հոդվածը փախստական սիրիահայերի մասին

Իտալացի լրագրող Սիլվանա Պեպեն «Jesus» մսագրում «Փախչելով պատերազմից՝ Աստվածաշունչը գրպանում» խորագրով հոդված է հրապարակել փախստական սիրիահայերի մասին։ Կարևորը որոշում կայացնելն է։ Այդ պահից սկսած միայն մի միտք է պտտվում գլխումդ՝ կազմակերպել փախուստ, խուսափել պատերազմից, հարձակման զոհ դառնալու կամ զավակներիդ ու հարազատներիդ կորցնելու վտանգից։ Ամեն ինչ թողնելն ու փախչելը մի հետապնդող միտք է դառնում, սակայն նաև մի ծրագիր ու մի լույս, որը ցույց է տալիս դեպի կյանք տանող ճանապարհը։ Եվ անվերջ աղոթում ես, որ Աստված քեզ օգնական լինի այդ երկար ճանապարհին։ Այսպիսին է եղել մի զույգի փախուստը Սիրիայից 2013 թ․սեպտեմբերի 8-ի երեկոյան: «Ես և ամուսինս՝ Վարդանը, փախանք Քամիշլիից՝ քրիստոնյաների Ալ Վուսթա կոչվող մեր թաղամասից»,-պատմում է 48-ամյա Շուշան Չաղալանյանը։ «Առանց ճամպրուկների էինք, մեզ հետ վեիցրել էինք միայն պարկի մեջ դրած մի շիշ ջուր, գրպաններումս՝ մի քիչ գումար, որ կարողացել էինք տնտեսել, Աստվածաշնչի թերթերը, որոնք կարել էինք մեր շորերի տակ և Սուրբ Գրիգոր Նարեկացու մի փոքրիկ աղոթագիրք։ Տաք երեկո էր, Սիրիայի մղձավանջի մեր վերջին ամառը»։ Բայց Շուշանը ժպտում է, երբ զրուցում ենք նրա հետ Երևանի կենտրոնում գտնվող իր խմորեղենի խանութի մոտ, որտեղ աշխատում է ամուսնու և որդու հետ, և մեզ պատմում է իրենց երկար ճանապարհորդության մասին, որ Սիրիայի հյուսիսից Թուրքիայով ուղևորվել է մինչև հայրենի երկիր։ Ետևում թողած Քամիշլին, որ 180 հազար բնակիչ ուներ, Սիրիայի քրիստոնեական մայրաքաղաքն էր համարվում՝ իր հինավուրց եկեղեցիներով։ Քաղաքն այժմ բաժանված է քրդերի և հարավից՝ նախագահ Ասադի կողմնակիցների միջև, ու անկանոն բախումների թատերաբեմ է դարձել։ Հայաստան հասած սիրիահայերը, որոնց թիվն արդեն 15 հազար է, վերակառուցել են իրենց ներկան՝ շնորհիվ Հայաստանի կառավարության հատուկ ծրագրերի։ Հատկանշական է, որ Հռոմի Պապ Ֆրանցիսկոսը հունիսի 24-ից 26-ը Հ այաստան կատարելիք իր այցի ընթացքում հանդիպելու է նաև սիրիահայերի մի պատվիրակության հետ։ Սիրիայի պատերազմի արհավիրքները տեսած ընտանիքները անցել են Գազիանտեպ, Նուսայբին և Ուրֆա քաղաքաներով, նույն այն վայրերով, որտեղով հարյուր տարի առաջ գաղթել են ցեղասպանությունից մազապուրծ եղած հայերը։ Շատերը մահանում էին անապատներում՝ Նարեկացու աղոթքը շուրթերին։ Շուշանի ընտանիքն էլ ծագումով հենց Ուրֆայից էր, ավելի ճիշտ միակ վերապրողը՝ իր տատի տատը՝ ցեղասպանության ժամանակ 7-ամյա մի երեխա, որը ջարդից մազապուրծ էր եղել հավաբնում թաքնվելով։ Այնտեղից նա ականատես էր եղել իր սիրելիների սպանության սարսափազդու տեսարանին։ Երբ Շուշանը հիշում է այս պատմությունը, ժպիտն անհետանում դեմքից և արտասվելով նա արտաբերում է Նարեկացու աղոթքը «Ի խորոց սրտի խոսք ընդ Աստուծոյ․․․»: