Ո՞ւմ գլուխն է թռնելու ծխախոտային սկանդալի պատճառով

ՌԴ իրավապահների կողմից Երևանից 40 տոննա մաքսանենգ ծխախոտ տեղափոխող ինքնաթիռի կալանավորման լուրը Հայաստանի իրավապահների կողմից գնահատական չստացավ:

Նախօրեին հայտնի դարձավ, որ մաքսանենգ ծխախոտի վերաբերյալ ԶԼՄ հրապարակումները Դատախազությունն ուղարկել է Քրեական ոստիկանություն՝ քրեադատավարական կարգով նյութեր նախապատրաստելու և ընթացքը լուծելու նպատակով։ Այս մասին «Փաստինֆո»-ին հայտնել են գլխավոր դատախազությունից։
Մամուլում և սոցիալական ցանցերում տեղեկություններ հայտնվեցին, որ սույն մաքսանենգության հետևում կանգնած է Նիկոլ Փաշինյանի կնոջ եղբայրը՝ իմքայլական պատգամավոր Հրաչյա Հակոբյանը, որը, սակայն, հերքել է իր առնչությունը ծխախոտային սկանդալին: Կատարվածի առնչությամբ պարզաբանում էր ներկայացրել Պետական եկամուտների կոմիտեն, որով ըստ էության հաստատվում էր, որ Հայաստանից իսկապես ծխախոտ է արտահանվել` համաձայն ԵԱՏՄ մաքսային ընդհանուր կանոններին համաձայն: Բայց խնդիրն այն է, որ ծխախոտը նախատեսված է եղել ոչ թե ԵԱՏՄ-ում իրացնելու, այլ Աֆղանստան տանելու համար: Խնդրին անդրադարձան նաև ռուսական լրատվամիջոցները` ներկայացնելով նոր մանրամասներ:

«INFOPORT»-ի տվյալներով՝ ծխախոտն արտադրվել է ՊԵԿ նախկին նախագահ Վարդան Հարությունյանին պատկանող արտադրամասում: Մաքսանենգ ճանապարհով ծխախոտը ՌԴ արտահանելու գաղափարի հեղինակն ու կազմակերպիչը Խաչատուր Սուքիասյանի եղբոր խնամին է՝ քրեական հեղինակություն հանդիսացող Արամ Խռանյանը, որը հայտնի է «Արամչո» մականվամբ: Նա երկար տարիներ շարունակ ներգրավված է եղել տարբեր քրեական պատմություններում, գտնվել է ԱՄՆ բանտում և Հայաստան է եկել Խաչատուր Սուքիասյանի միջնորդությամբ: Infoport տելեգրամ ալիքի տեղեկություններով` բիզնես պլանը կազմակերպելու «դաբրո»-ն ստանալու հարցում աջակցել է ՀՀ վարչապետի զարմիկ Սիփան Փաշինյանը: Նա հայտնել է, որ ՊԵԿ-ի հետ հարցերը կարգավորելու համար անհրաժեշտ է Աննա Հակոբյանի միջամտությունը, որն էլ հնարավոր է եղել կազմակերպել վերջինիս եղբոր՝ «Իմ քայլի» պատգամավոր Հրաչյա Հակոբյանի միջնորդությամբ։ Կազմակերպչական հարցերով զվաղվել է ՊԵԿ նախագահի տեղակալ Շուշանիկ Ներսիսյանը՝ «նակոլկա Շուշոն», որը հոգ է տարել, որ ապօրինի ծխախոտը ՊԵԿ-ը ձևակերպի որպես կենցաղային ապրանք և արտահանի Ռուսաստան։

Ըստ տեղեկությունների` մաքսանենգ ծխախոտի եկամուտների մի որոշ մասը մտնում է պետական բյուջե: Ըստ օդում կախված լուրերի` խոսքը ամսական շուրջ 15 մլն դոլարի մասին է, որը տարեկան շուրջ 150-170 մլն դոլար է կազմում: Նշվում է նաև, որ արտադրողը «Արմենիան տոբակո քոմփանի» ընկերությունն է եղել, որի տնօրենը` Արմեն Ունանյանը հյատարարել է, որ իրենք միայն արտադրողն են, գնորդն ինքն է հանդես գալիս որպես տեղափոխման պատասխանատու.: Նրա խոսքով` իրենց պարտավորությունը ապրանքը մինչև «Զվարթնոց» օդանավակայան հասցնելն է եղել, իսկ թե դրանից հետո ապրանքի հետ ինչ կլինի, կկանգնեցնեն, կվառվի, ինքնաթիռ կպայթի, դա արդեն գնորդի խնդիրն է: «Մենք հանդես ենք գալիս որպես արտահանող, սակայն դեկլարացիայի մեջ որպես գնորդ ու Աֆղանստան ներմուծող, նշված է այլ կազմակերպություն: Մեր բեռը միանշանակ նախատեսված է այդ կազմակերպության համար: Վերջինս կանխավճարով վճարել է խմբաքանակի համար, և մենք որևէ խնդիր չունենք` կապված այդ բեռի հետ: Նույնիսկ եթե այն կալանավորված է, մենք որևէ կերպ չենք տուժում: Իրավական որևէ խնդիր նույնպես չունենք, քանի որ խմբաքանակն արտահանել ենք մեր և ԵՏՄ օրենսդրության համապատասխան, էլեկտրոնային հայտարարագիրն էլ լրացրել եմ»,- 168.ամ-ի հետ զրույցում ասել է արտադրող ընկերության տնօրենը:

Թե ով է եղել գնորդ ընկերությունը, Արմեն Ունանյանը չի նշել` պատճառաբանելով, թե դա կոմերցիոն գաղտնիք է, և ինքն իրավունք չունի հրապարակել, քանի դեռ չունի գնորդ կազմակերպության համաձայնությունը: Առևտրային գործընկեր համարվող ընկերությունը, իհարկե իրավասու չէ գնրոդի անուն հրապարակել. սա բիզնեսի ոսկե կանոն է: Բայց նման բան անելու իրավասություն ունեն Հայաստանի իրավապահները, հատկապես երբ խոսքը խոշոր չափի մաքսանենգության և միջպետական կոռուպցիոն սկանդալի մասին է: Մինչդեռ իրավապահները չեն շտապում անուններ նշել կամ ընդհանրապես որևէ հայտարարություն անել: Այնպիսի տպավորություն է, որ նրանք անգամ օպերատիվ տվյալներ չունեն, այն դեպքում, երբ խոսքը արտադրող ընկերությունը հաստատել է արտահանման փաստը, իսկ տեղափոխումն իրականացվել է արտակարգ դրության պայմաններում` ինքնաթիռով: Խոսքը այն ինքնաթիռի մասին է, որը ՌԴ-ից հատուկ չվերթով Հայաստան էր տեղափոխել մեր համաքաղաքացիներին և վերադառնալիս տեղափոխել է ծխախոտ: Արտակարգ դրության պայմաններում ինքնաթիռի թռիչքը, առանց վարչապետի գիտության և համաձայնության, չէր կարող տեղի ունեալ: Ի վերջո ինչ ծխախոտ է եղել դա, ունեցել է, թե չի ունեցել ակցիզային դրոշմանիշ, որ երկրի շուկայի համար է այն նախատեսված եղել, արդյոք ձևակերպումները օրինական են եղել: Սրանք հարցեր են, որոնք հրատապ պատասխան են պահանջում: Իսկ ՀՀ իրավապահները լռում են, լուռ է նաև վարչապետը: Միչդեռ սա այն դեպքն է, որ արժեր խոսել և բացատրել ՀՀ հպարտ քաղաքացուն կոռուպցիայի և անօրինականության թավշյա նրբությունները: Ի դեպ, եթե հրապարակված տեղեկությունները համապատասխանում են իրականությանը, ապա ՊԵԿ նախագահն իր հայտնի տեղակալով պետք է հրաժեշտ տա պաշտոնին:

Հայկ Դավթյան