Ինչո՞ւ է Նիկոլ Փաշինյանը կրկնել Քոչարյանի քայլը

Նիկոլ Փաշինյանի ու նրա թիմի քաղաքական հռետորաբանության մեջ կարմիր գծով անցնում էր այն մեղադրանքը, որ Մարտի 1-ի իրադարձությունների ժամանակ օգտագործվել է բանակի ներուժը: Արտակարգ ռեժիմի պայմաններում զինուժի

օգտագաործումը նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանին վերագրվող գլխավոր մեղադրանքն է, որն ավելի քան 10 տարի քաղաքական խարան դաջվել է նրա ճակատին: Մարտի դատավարության ողջ ընթացքում այդ հարցն անընդհատ առաջին պլանում է, քանի որ զինուժի օգտագործումը դիտարկվում է 10 զոհերի սպանությանը մեծապես նպաստած հանգամանք: Իրավուք ունե՞ր այն ժամանակվա իշխանությունը օգտագործել զինված ուժերը: Այս հարցն արդեն 10 տարի քաղաքական և իրավական քննարկումների կիզակետում է: Նախադեպային օրինաչափությունն ու ժամանակը երբեմն տալիս են բազմաթիվ հարցերի պատասխանները, այս դեպքում ևս ինչ-որ առումով տվեց:

Թվում է, թե կորոնավիրուսի հետևանքով ողջ աշխարհում և Հայաստանում հայտարարված արտակարգ դրությունը ընդհանուր բաներ չունի 2008 թվականի Մարտի 1-ի ժամանակաշրջանի արտակարգ դրություն հետ: Հիմա արտակարգ իրավիճակը հայտարարվել է համավարակի հիմքով, այն ժամանկ հիմքը քաղաքական էր: Բայց իրավական առումով «կարելի է» և «չի կարելի» հարցերը նույն պատասխանն ունեն:
Իսկ այդ պատասխանը նախօրեին կայացրած իր որոշման մեջ տվել է հանրապետության պարետ Տիգրան Ավինյանը:
Պարետատան հերթական նիստում Տիգրան Ավինյանը հայտարարեց, որ մտցված նոր սահմանափակումների կիրառականության արդյունավետությունը ապահովելու համար, ոստիկանական ուժերին կմիանան նաեւ ԱԱԾ, ՌՈ, եւ ԱԻՆ ուժերը։ ՌՈ-ն, ինչպես հայտնի է, զինված ուժերի ստորաբաժանում է: «Պետք է նշեմ, որ ոստիկանական ուժերին ավելացվելու են Ազգային անվտանգության ծառայության, Ռազմական ոստիկանության, Արտակարգ իրավիճակների նախարարության ուժեր, որպեսզի մենք կարողանանք վերահսկողությունը ավելի արդյունավետ դարձնենք»,- հայտարարել է պարետը:
Ի դեպ, արտակարգ դրություն հայտարարելու մասին փաստաթղթում ևս նշվում է, որ անհրաժեշտությունից ելնելով՝ իշխանությունները որոշ գործառույթներ իրականացնելու համար կարող են ներգրավել բանակի ներուժը։
Արտակարգ իրավիճակով պայմանավորված` զինված ուժերն օգտագործվում են այլ երկրներում նույնպես: Օրինակ` հարևան Վրաստանում պաշտոնապես հայտարարվել է, որ արտակարգ դրությամբ պայմանավորված` Վրաստանի իշխանությունները մոբիլիզացրել են երկրի բոլոր ուժային կառույցները, համատեղ ոստիկանա-զինվորական ստորաբաժանումներ են ստեղծվել: Այլ երկրներում ևս նման պրակտիկա կա:
Այսինքն` արտակարգ դրության և պարեկային ժամի պայմաններում բանակը կարող է կիրառվել պետական պահպանության և հասարակության անվտանգության ապահովման համար: Հետևաբար այդ նույն նկատառումներով բանակը կարող էր նաև 2008 թվականին օգտագործվել և այն ժամանակվա իժխանությունը, կարող էր կայացնել նման որոշում, ինչը և արել է այսօրվա իշխանությունը:
Համենայն դեպս, ավելի քան 10 տարվա դատավարության ընթացքում դեռևս չի ապացուցվել, որ զինված ուժերին հրահանգված է եղել միջամտել քաղաքական գործընթացներին, չի ապացուցվել, որ զինուժին տրվել է կրակելու հրաման: Իսկ զինուժի ներգրավման իրավաչափությունն ու անհրաժեշտությունը, ինչպես այն ժամանակ, այնպես էլ այսօր որոշում են այդ պահի իշխանությունները, ովքեր պատասխանատու են պետության և հասարակության անվտանգության համար: Երկրի ղեկավարն ու անվտանգության խորհուրդը սահմանադրական իրավունք ունեն` կայացնելու նման որոշում: Խնդիրը երևույթները համեմետալը չէ, խնդիրը քայլերի իրավաչափությունը համեմատելն է:

Նաիրա Բաղդասարյան