Փաշինյանի շուրջ օղակը սեղմվում է ներսից և դրսից

«Գազրպոմ Արմենիան» հայտարարել է Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովին դիմելու մտադրության մասին: Գազամատակարար ընկերությունը պատրաստվում է բարձրացնել գազի սպառողական սակագինը:

Այժմ Հայաստանում գործում է սպառողական սակագնի տարբերակված մոտեցում. սոցիալապես անապահով խավերի համար գինն ավելի էժան է: Սոցիալական խոցելի խմբերը մինչև 600 խմ սպառելու դեպքում վճարում են 100 դրամ՝ մեկ խմ-ի դիմաց: Հիմա գազամատակարար ընկերությունն առաջարկում է հրաժարվել նպաստառու ընտանիքներին տրամադրված արտոնյալ սակագնի կիրառումից և անցնել մեկ միասնական սակագնի` 139 դրամ՝ 1 խմ-ի դիմաց։ Այս դեպքում սոցիալական խոցելի խավերի համար գազի սակագինը կաբարձրանա շուրջ 36 տոկոսով:

Բացի այդ, բացառությամբ ջերմային կայանների, «Գազպրոմ Արմենիան» ցանկանում է թանկացնել նաև բոլոր խոշոր սպառողներին մատակարարվող գազը։ Նախկինում տնտեսության մի քանի ոլորտի համար ևս գազն ավելի էժան գնով էր մատակարարվում` ջերմոցային տնտեսություն, վերամշակող արդյունաբերություն և այլն: Սրա նպատակը տնտեսության աճը խթանելն էր: Հիմա փաստորեն առաջարկվում է վերացնել գոյություն ունեցող բոլոր տարբերակված մոտեցումները, որով տնտեսության մի շարք ոլորտների համար կիրառվում էին արտոնյալ սակագները: Այսօր գործող գներով այս խմբի սպառողները 1000 խմ գազի դիմաց վճարում են 212 դոլար։ «Գազրպոմ Արմենիան» առաջարկում է այս խմբի սպառողների համար յուրաքանչյուր 1000 խմ-ի դիմաց սահմանել 283,14 դոլար գին, այսինքն` 33 տոկոսով ավելի բարձր, քան կա։

Իհարկե, «Գազպրոմ Արմենիայի» հայտի բավարարումը կնշանակի կործանման դատապարտել առանց այդ էլ շատ վատ վիճակում հայտնված տնտեսությունը ու էլ ավելի բարդացնել սոցիալապես խոցելի խավերի վիճակը: Մյուս կողմից, սակայն, գազամատակարար ընկերությունը գազի սակագնի վերանայման պահանջ դնելու բավարար հիմնավորումներ իհարկե ունի: Հայկական դրամը վերջին երկու շաբաթում կտրուկ անկում է ապրել` 1 ԱՄՆ դոլարը 480 դրամից հասել է 507 դրամի, և այս միտումը դեռ շարունակվում է: «Գազպրոմ Արմենիան» իրավասու է պահանջել տարադրամի ինդեքսացիայի հատուցումը. սա բիզնեսի պարզ տրամաբանությունն է:

Մյուս կողմից, սակայն, գազի հարցը երբեք սովորական բիզնես չի եղել, սա ավելի շատ քաղաքականություն է, տնտեսական հզոր մահակ, որ ռուսական կողմը ի շահ իրեն օգտագործել և օգտագործում է: Բայց Մոսկվան կարող է նաև հարցը դիտարկել քաղաքական համատեքստում և վերանայել գազի սակագինը հայ-վրացական սահմանին, որն այս պահին 1000 խմ-ի դիմաց կազմում է 165 դոլար: Նավթի համաշխարհային գնի անկումը անուղղակիորեն ենթադրում է, որ գազի գինը նույնպես պետք է իջնի:

 Գազի սակագինը նվազեցնելու հարցով փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանը նամակ է ուղարկել Գազպրոմի գլխավոր տնօրեն Ալեքսեյ Միլերին: Ինչ պատասխան կստանա Հայաստանը Գազպրոմից` պարզ չէ: Այս փուլում Հայաստանի և Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության շուրջ օղակը սեղմվում է թե դրսից, թե ներսից: Առանց այդ էլ` կորոնավիրուսի հետևանքով Հայաստանը գնալով գահավիժում է սոցիալ-տնտեսական անդունդը, հիմա էլ գազի գինը:

Իսկ ռուսական կողմը, շատ լավ հասկանալով պահի լրջությունը, կարող է մանևրել և ի ցույց դնել իր քաղաքական վերաբերմունքը Հայաստանի ներկա իշխանության նկատմամբ:
Ու թեպետ պարզ է, որ գազի գնի բարձրացումից առաջին հերթին տուժելու են ՀՀ քաղաքացիները, բայց քաղաքականությունը երբեք բարձր բարոյական կանոնների վրա չի հիմնվում: Գազի խնդրի լուծումը քաղաքական պայման ու արժեք ունի, և դրա շուրջ Փաշինյանը պետք է փորձի բանակցել Պուտինի հետ: Ուզած-չուզած: Եթե անգամ դիտարկվի գազը ներկրել հարևան Իրանից, միևնույնն է, տեխնիկական առումով դրա իրագործումը շատ ժամանակատար կլինի, որովհետև Հայաստանում գազի խողովակաշարը ռուսական Գազպրոմի սեփականությունն է:

Հայկ  Դավթյան