Մի հայտարարագիր էլ դու գրի

Գույքի և դրամական միջոցների հայատարարագրամն պահանջը ներկայումս տարածվում է շուրջ 3000 պաշտոնատար անձի վրա: Առաջիկայում սակայն այդ ցանկը կընդարձակվի և հայտարարագրման պարտականություն կնախատեսվի նաև 15 000 և ավելի բնակչություն ունեցող համայնքների ավագանու անդամների և աշխատակազմի քարտուղարների համար: Մինչ այս պահը տեղական ինքնակառավարման մարմիններում պաշտոնատար անձանց որոշակի շրջանակ ազատված էր հայտարարագրման պարտականությունից: Մասնավորապես խոսքը համայնքի ավագանու անդամների և աշխատակազմերի քարտուղարների մասին է: Ընտրական օրենսգիրքը իր հերթին սահմանում է ընտրություններին մասնակցող թեկնածուների և կուսակցությունների համար գույքի և եկամուտների հայտարարագիր ներկայացնելու պահանջ: Ընդ որում, նշված հայտարարագրերը ներկայացվում են ոչ թե լիազոր մարմին, այլ Ընտրական օրենսգրքով սահմանված պետական մարմնին: Սա հնարավորություն չի տալիս պաշտոնատար անձանց վերաբերյալ՝ մինչև նրանց ընտրվելու և ընտրվելուց հետո առկա ունեցվածքի և եկամուտների վերաբերյալ ունենալ միասնական տեղեկատվական բազա: Միաժամանակ, վերոնշված պետական մարմինը չունի ստացված հայտարարագրերը վերլուծելու լծակներ, և հայտարարագրի ներկայացումը կրում է զուտ ձևական բնույթ:

Համապատասխան նախագիծն արդեն դրված է հանրային քննարկման: Նախագծով առաջարկվում է Կոռուպցիայի կանխարգելման հանձնաժողով հայտարարագիր ներկայացնելու պարտականություն սահմանել ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավորի, համայնքի ղեկավարի, համայնքի ավագանու անդամի, Երևան քաղաքի ղեկավարի և ավագանու անդամի ընտրություններին մասնակցող թեկնածուների, ընտրություններին մասնակցող կուսակցությունների (կուսակցությունների դաշինքների) համար: Առաջարկվում է ընդլայնել նաև գույքի հայտարարագրման ժամանակ ներկայացվող տեղեկատվության շրջանակը և նվազեցնել թանկարժեք գույքի դրամական շեմը: Ներկայում թանկարժեք գույքի դրամական չափը սահմանվում է 8 մլն. ՀՀ դրամ, որը շատ բարձր շեմ է, ուստի առաջարկվում է այն իջեցնել` դարձնելով 5 մլն դրամ։
 Առաջարկվում է տեղեկատվություն է ներկայացվում նաև անշարժ գույքի, տրանսպորտային միջոցի, արժեթղթերի ձեռքբերման գործարքի արժեքի, գործարքի մյուս կողմի վերաբերյալ, ինչպես նաև սահմանվել է բանկային ավանդի և բանկային հաշվի վերաբերյալ համապատասխան տեղեկատվություն ներկայացնելու պահանջ: Որպես նորույթ` առաջարկվում է ներդնել ծախսերի հայտարարագրման ինստիտուտ և սահմանել հայտարարագրման ենթակա ծախսերի տեսակները, և ծախսերի վերաբերյալ ներկայացվող տեղեկատվության շրջանակը:

Ինչ է հայտարարագիրը

Հայտարարագիրը ներառում է ՀՀ տարածքում կամ այլ երկրում առկա և հայտարատուին սեփականության իրավունքով պատկանող`
1) անշարժ գույքը՝ հողամասը, ընդերքի մասը, մեկուսի ջրային օբյեկտը, անտառը, բազմամյա տնկին, ստորգետնյա և վերգետնյա շենքը, շինությունը, հողին ամրակայված այլ գույքը.
2) տրանսպորտի միջոցը՝ ավտոմոբիլային տրանսպորտի միջոցը, անիվավոր, թրթուրավոր, ինքնագնաց մեքենան կամ մեխանիզմը, օդային, ջրային, երկաթուղային փոխադրամիջոցը: Ավտոմոբիլային տրանսպորտի միջոցների շարքին են դասվում այն տրանսպորտային միջոցները, որոնց շարժիչների աշխատանքային ծավալը գերազանցում է 50 խոր. սմ-ը, իսկ առավելագույն արագությունը գերազանցում է 50 կմ/ժ-ը, ինչպես նաև տարբեր բեռնատարողությամբ կցորդները կամ կիսակցորդները.
3) արժեթուղթը (պարտատոմսը, չեկը, մուրհակը, բաժնետոմսը և Հայաստանի Հանրապետության օրենքներով արժեթղթերի թվին դասվող այլ փաստաթուղթը, բացառությամբ բանկային վկայագրի) և (կամ) այլ ներդրումը հավաստող փաստաթուղթը (բաժնեմասը, փայաբաժինը).
4) հանձնված, վերադարձված փոխառությունը.
5) բանկային ավանդը, բանկային դեպոզիտներում առկա գույքը.
6) սույն մասի 1-5-րդ կետերում չնշված` հինգ միլիոն դրամից կամ դրան համարժեք արտարժույթից ավելի արժեք ունեցող ցանկացած գույք (այսուհետ՝ թանկարժեք գույք).
7) դրամական միջոցները.
8) բանկային հաշիվները, դրանցում առկա միջոցները:

Ծախսերի հայտարարագիր

1) Հանգստի կամ զվարճանքի համար կատարված՝ 300 000 դրամը կամ դրան համարժեք արտարժույթը գերազանցող ծախսերը.
2) շարժական և անշարժ գույքի վարձակալության հետ կապված ծախսերը.
3) 300 000 դրամը կամ դրան համարժեք արտարժույթը գերազանցող վարկը4) անշարժ և շարժական գույքի համար վճարվող գույքահարկը.
5) պարտադիր և կամավոր կարգով վճարվող ապահովագրավճարները.
5) ուսման կամ այլ դասընթացների համար կատարվող վճարումները.
6) անշարժ և շարժական գույքի պահպանման, վերանորոգման առնչությամբ կատարված՝ 300 000 դրամը կամ դրան համարժեք արտարժույթը գերազանցող ծախսերը.
7) ցանկացած գույքի, աշխատանքի կամ ծառայության հետ կապված ծախսերը, որոնք գերազանցում են մեկ միլիոն Հայաստանի Հանրապետության դրամը կամ դրան համարժեք արտարժույթը:

Հայկ Դավթյան