Ոմանց հիշողությունը երևի կարճ է.ինչու է Աննա Հակոբյանը մոռանում,թե ինչ էր գրում իր խմբագրած թերթը.Արմինե Օհանյան

Հարցազրույց «Հրապարակ» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր Արմինե Օհանյանի հետ:/Մաս 1-ին/

-Անթիլիասի Մայրավանքում տեղի է ունեցել Հայ մամուլի համահայկակական համագումարը: Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոս Արամ Առաջինը ներկայացրել է հայ մամուլի անցյալի հատկանշական երևույթներն ու ներկայի մտահոգությունները:Սփյուռքից հրավիրված էին լրատվամիջոցների ղեկավարներ,խմբագիրներ,այդ թվում նաև դուք: Տպավորված եք արդյո՞ք այդ համաժողովից ,ի՞նչ հետաքրքիր դիտարկումներ ունեք:

-Ինձ համար անձնապես համաժողովը բավականին օգտակար էր,որովհետև ես անցյալում երբևէ չեմ եղել նման համաժողովների,իսկ այնտեղ գրեթե հավաքված էր մեր լրագրողական էլիտան,հատկապես Սփյուռքից:Մեծ թվով խմբագիրներ կային,որոնց հետ կապեր,ծանոթություններ հաստատվեցին:Մի դիտարկում էլ անեմ,որ ինձ համար օգտակար էր հանդիպումը.մի տեսակ ոնց որ Սփյուռքի և հայաստանյան մամուլը տարանջատված են,գրեթե առնչություն չունեն և մենք չենք պատկերացնում միմյանց խնդիրները:Ինձ համար հետաքրքիր էր,որ ես հասկացա,թե ինչպես է ապրում և գոյատևում Սփյուռքի մամուլը,ինչ պետք է անի,որ մի քիչ զարգանա,ժամանակակից դառնա:

-Անկե՞ղծ էիք միմյանց հետ,որովհետև դա շատ կարևոր է,մեր պաթետիզմի,անկեղծության չափաբաժինը շատ տարբեր է:

-Չէի ասեի,որ մեր Սփյուռքի խմբագիրները պրոբլեմային ելույթներ էին ունենում,բայց դա զգացվում էր ,և մասնավոր զրույցների ընթացքում էինք փորձում հասկանալ,թե ինչ է կատարվում մեր Սփյուռքի մամուլում:Հայաստանի և Սփյուռքի մամուլը միանգամայն տարբեր իրողություններ են,որևէ առնչություն և ընդհանրություն չունեն,մենք բոլորովին ուրիշ խնդիրներ ունենք,իրենք՝ ուրիշ:Մեր Սփյուռքի խմբագիրները շատ ավելի ռոմանտիկ պատկերացում ունեն ՀՀ-ի մասին,քան իրողությունն է ,եղավ մի պահ,որ գրեթե կոնֆլիկտի հող էր ստեղծվել Հայաստանի և Սփյուռքի խմբագիրների միջև,որովհետև, երբ մենք փորձում էինք ներկայացնել այն իրավիճակը ,թե մենք ինչ պայմաններում ենք աշխատում,ինչ խնդիրներ ունենք,մի փոքր ընդվզում առաջացավ Սփյուռքի խմբագիրներ կողմից,տպավորություն էր,որ իրենք ուզում են լսել,որ Հայաստանը փայլուն վիճակում է,մամուլը մեզ մոտ ազատ է:

-Այդպե՞ս չէ:

-Իշխանությունների հանդեպ մենք միայն սեր,հարգանք ,համակրանք ունենք,իշխանությունները մեր հանդեպ հարգանք ունեն,բոլոր պայամնները ստեղծել են,որ մենք կարողանանք աշխատել,բայց այս իդիլիան մենք փորձեցինք մի փոքր խախտել:Ժուռնալիստների միության նախագահը,հեռուտաընկերությունների ներկայացուցիչներ կայնին ,ես ելութ ունեցա,կոչով դիմեցի ներկաներին,որ եթե մենք հավաքվել ենք,հավաքվել ենք մեր խնդիրները անկեղծորեն և ամբողջությամբ բացելու միմյանց առաջ և միմյանց աջակցելու,չենք եկել խաբելու,մոլորեցնելու կամ ցանկալին իրականության տեղ ներկայացնելու:Հուսով եմ,որ ի վերջո այդ ըմբռնումը եղավ:

-Տեսնու՞մ եք իշխանափոխությունից հետո,որ Արամ Առաջին կաթողիկոսը բավականին ինքնուրույն,շատ ավելի համարձակ գործունեություն է ծավալում:

-Մի քիչ ճիշտ չի լինի,որ ես գնահատականներ տամ մեր Վեհափառների գործունեությանը,բայց մի բան ակնհայտ է,որ Արամ Առաջինի և նոր իշխանությունների հարաբերությունները շատ ավելի սահուն են դասավորվում,քան Գարեգին Երկրորդի և Հայաստանի իշխանությունների : Արամ Առաջինը մեզ հետ հանդիպման ժամանակ ներկայացրեց ,խոսեց այն մասին,որ ինքը իր տեսլականը ,իր պատկերացումները,այն խնդիրները ,որ նկատում է հայստանյան իրականությունում բազմաթիվ կետերից կազմված ներկայացրել է Նիկոլ Փաշինյանին և հույս ունի,որ դրանք իրականություն են դառնալու:

-Հայտնի է,որ Հայ Առաքելական եկեղեցու դեմ շարժում սկսվեց,այդ հարցերը ձեր տպավորությամբ մտահոգի՞չ են,առաջնայի՞ն են Արամ Առաջինի համար:

-Մենք այդ հանդիպման ժամանակ նաև այդ հարցը բարձրացրեցինք,և ասացինք,որ հայաստանյան հանրության մեջ կա մի մեծ խումբ,որն ակնկալում է,որ Արամ Առաջինը պետք է անդրադառնա Նոր Հայաստան,նոր հայրապետ շարժման հետ կապված իրադարձություններին, քանի որ տարվա ընթացքում շարժումը աճել է,ինչ-որ դրսևորումներ է ունեցել,և Արամ Առաջինը դրանց չի անդրադարձել:Իմ տպավորությամբ ինքը խուսափեց այդ հարցին կոնկրետ պատասխանելուց և ինչ-որ տեղ զգուշորեն ,մեղմորեն իր դժգոհությունները ներկայացրեց,որ Հայ Առաքելական եկեղեցին այնքան էլ իր բարձրության վրա չէ,ինչպսին պետք է լինի: Մոտավորապես մենք այնպես հասկացանք,թե ինքը կարծում է,որ այդ շարժման և ընդհանրապես Հայաստանում ստեղծված իրավիճակի մեջ Գարեգին Երկրորդ կաթողիկոսի և Հայ Առաքելական մեղքի բաժինը կա:

-Հետաքրքիր է,որ անընդհատ խոսում են միասնականության մասին ,բայց մենք գործողությունների ,քայլերի մեջ տեսնում ենք հակառակը ՝աման մեկը փորձում է իր առավելությունը ընդգծել,կամ իշխանությունների հետ հարաբերությունները ընդգծել:Ինչն է ուշագրավ ,որ մեր ամսագրերից մեկը՝Էջմիածինը,որը տպագրվում է Հայ Առաքելական եկեղեցում ,նաև Քրիստոնյա Հայաստան շաբաթաթերթը հրավիրված չեն եղել համաժողովին:

-Առհասարակ հրավիրյալների ցանկը տարակուսանքի տեղիք էր տալիս,ես հայաստանյան հրավիրված խմբագիրների կազմում շատ այլ լրատվամիջոցների ղեկավարների կընտրեի և մի տեսակ չէր հասկացվում,թե ինչու է հենց այս լրատվամիջոցի ներկայացուցիչը ներկա,մյուսը ներկա չէ,բայց եկեղեցին կազմակերպում է ինքն իր պատկերացումների շրջանակում:Մի ուրիշ ավելի ինձ դուր չեկող հանգամանք՝տիկին Աննա Հակոբյանի հրավերը,ով Անթիլիասի կողմից էր հրավիրվել որպես Հայկական ժամանակի խմբագիր,բայց այնտեղ հանդես էր գալիս որպես վարչապետի տիկին:Որպես վարչապետի տիկին էլ իր ողջույնի խոսքն ասաց և իր քննադատական և պախարակման խոսքերն ուղղեց մամուլի ներկայացուցիչներին:Երբ ես Կաթողիկոսին հարցրեցի ՝ում եք հրավիրել և ինչ կազմ է ,ինքն ասաց՝բացառապես խմբագիրներ ,ասաց,որ Աննա Հակոբյանն էլ է հրավիրված որպես Հայկական ժամանակի խմբագիր:Բայց այդ պարագայում պետք էր ուրիշ ելույթ հնչեր,Հայկական ժամանակի խնդիրները պետք է բարձրացվեին,իշխանության պրետենզիաները չներկայացվեին խմբագիրներին,դա ճիշտ ֆորմատ չէր,ճիշտ տեղ չէր,որ գար Բեյրությում վարչապետի տիկինը ներկայացներ իրենց դժգոհությունները մամուլի աշխատանքից:

-Հատկապես ինչի՞ց էր դժգոհում:

-Ելույթը հրապարակվել է, բոլորը կարդացել են երևի ,որտեղ ասում էր,որ մեր ընտանիքի հասցեին տգեղ,տհաճ հրապարկումներ են եղել:

-Իր խմբագրած թերթը հայտնի է նման ոճով:

-Ոմանց հիշողությունը շատ կարճ է,ըստ էության երևի Աննա Հակոբյանը թերթով չի զբաղվում:

-Կարող է հիշել,թե տարիներ առաջ ինչ էր գրում Հայկական ժամանակը:

-Հիմա արդեն ինքը այլ կարգավիճակ ունի:

-Կալիֆորնիայից հրավիրված է եղել լրագրող Ավո Ջաբադյանը,ի՞նչն էր ուշագրավ ՝Նոր Հայաստան,նոր հայրապետ շարժում կար Հայաստանում Հայ Առաքելական եկեղեցու,կաթողիկոսի դեմ,ամենաակտիվիստներից մեկն է եղել հիշատակածս անձը,ֆեսբուքյան համանուն էջ ունի ,և այս անձը ևս հրավիրված է եղել:Սա ի գիտություն:

Խոսքի ազատության մասին խոսենք,ինչի մասին իբր մեծ ձեռքբերում խոսում է վարչապետը,հարցնում եմ մի խմբագրի,որը հենց այսօր 8-9 դատական գործընթացների մեջ է՝ազա՞տ է այսօր մամուլը:

-Ինձ համար անհասկանալի է,թե ինչ չափորոշիչներից ելնելով է վարչապետը և իր թիմը պարբերաբար հայատարարում,որ մամուլը երբեք այսքան ազատ չի եղել,ոնց հեղափոխությունից հետո :Հավատացնում եմ,որ հեղափոխությունից հետո մենք ավելի բարդ պայամաներում ենք աշխատում,շատ ավելի մեծ ճնշումներ կան,շատ ավելի դժվարացել է ինֆորմացիայի հաթհայթումը,շատ ավելի անհանդուրժող են դարձել պաշտոնյաները,օրենսդիրը մեր հրապարակումների նկատմամբ և պատահական չէ,որ մեր դեմ հայցերի 50 տոկոսը Իմ քայլի ներկայացուցիչներ են ներկայացրել ,մասնավորապես երկու պատգամավոր հայցվոր ունեք Իմ քայլը խմբակցությունից:Ամեն օր ստատուսներ են գրում,հրապարկումներ են անում,դժգոհում,հայտարարություններ անում,հարցազրույցներ տալիս մամուլի դեմ,հատկապես՝ «Հրապարակ»:Շատ մեծ անհանդուրժողականության մթնոլորտ է ձևավորվել մամուլի հրապարակումների նկատմամբ:Ըստ էության ,երբ խոսում են մամուլի նկատմամբ ճնշումներից ,ես միշտ ասում եմ, որ ճնշումները լինում են միայն հոգեբանական բնույթի: Ուրիշ ճնշումներ գոյություն չունեն:Երբ լրագորղը ամեն օր վախով սպասում է,թե ինչ արձագանք է լինելու, իր հասցեին ինչ են գրելու,ինչ հերթական հայհոյանքն է հնչելու,ինչպես են կոչ անելու փակել թերթը,հրաժարվել այս լրատվամիջոցի ֆեյսբուքյան էջը մտնելուց,և այլն:Սրանք են ճնշումները,իսկ այդ ճնշումներկ առումով հեղափոխությունից մենք ունենք 100 տոկոսանց աճ,ես չեմ կարող խոսել մամուլի լիարժեք աշխատանքի,լիարժեք խոսքի ազատության մասին:

-Իշխանափոխության առաջին փուլն ու ներկա իրավիճակը եթե համեմատենք, այլանդակ հարձակումները մի փոքր չեն մեղմացե՞լ:

-Մի փոքր մեղացել են,հայհոյանքերի տարափը մի քիչ պակասել է,հիմա էլ դատական հայցերի ,հայտարարությունների ձևով են շարունակվում:

-Կամաց -կամաց ձեռքերը արդեն հասնում է փաստաբաններին և լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներին,նման միտում տեսնու՞մ եք:

-Հիմա երկրում այնպիսի քաոսային պրոցեսներ են,հնարվոր չէ կանխատեսել,թե վաղը մյուս օրը մեզ բոլորիս ինչ է սպասում,կարող են փաստաբանները,բժիշկները,ուսուցիչները թիրախում հայտնվել,երբ կա նեգատիվ կուտակում հասարակական շրջանակներում,դա մի ուղղությամբ ուղղորդվելու է,կախված է,թե ուղղորդողները որ կողմ են ուղղորդելու այդ նեգտիվը,կարող է նաև լրատվամիջոցների դեմ լինել: Ես ասեմ,դա անհեռանկար գործողություն է,այդ քաղաքականությունը չի կարող իրեն արդարացնել,նախ մեկ պատճառով,որ մենք այնպիսի մի իմունիտետ ենք ձեռք բերել այս տարիների ընթացքում,որ հեշտ չէ կոտրել,թիրախավորել,կամ ստիպել,որ մենք չգրենք:Իրականում այն լարտվամիջոցների դաշտը ,որ ձևավորված է,որոնք ունեն ընթերցողների լսարան,աղդեցություն,դրանք բավականին կայուն դիրքորոշում,գործելաոճ ունեն և դրանից հրաժարվելու համար պատճառներ և հնարավորություն չեմ տեսնում:Մյուս կողմից էլ ես չեմ կարծում ,որ այնքան ուժեղ են և ազդելու լծակներ ու միջոցներ ունեն : Թող դիմեն դատարաններ,8-ի փոխարեն թող լինի 18 հայց,ճիշտ է դա մեզնից մեծ էներգիա,ժամանակ,ռեսուրսներ է խլում…

-Վաղը կարող է նաև ֆինանսներ…

-Մենք ստիպված ենք դրանցող զբաղվել,փաստաբաններ վարձել,կամ ինքներս պատրաստվել ,բան ու գործը թողած գնալ դատարաններ,միջազգային կառույցներ ներգարվել,բայց դա մի քիչ բարդացնելու է մեր աշխատանքը, իրենք միևնույնն է պաշտպանված չեն լինելու մամուլի քննադատությունից :Խոսքի ազատության այն մակարդակը,որ հիմա ունենք մեր երկրում ,չի կարող նահանջ ապրել,դա մեր կյանքի ,տանջանքի ,տառապանքի, երկար տարիների պայքարի արդյունքում ձեռք բերված մակարդակ է:

-Իրենք ընտանիքով այդ ճանապարհն են անցել:

-Այո,Հայկական ժամանակը շատ բարդ ճանապարհ է անցել և մեծ վաստակ ունի այսօրվա խոսքի ազատության մակարդակի մեջ:

Շարունակությունն ՝այստեղ

Հարցազրույցը՝Նաիրա Բաղդասարյանի