Էրդողանին Հայաստանը քննադատեց, իսկ Պուտինին՝ ԵՄ-ն. Թեժ մթնոլորտ Բաթումիում

Հուլիսի 11-ին Վրաստանում մեկնարկեց Բաթումի 16-րդ միջազգային համաժողովը՝ նվիրված Արևելյան գործընկերության 10-ամյակին և վերջին տասնամյակում գրանցված ձեռքբերումների ամփոփմանը։ Համաժողովին բացման խոսքով հանդես եկան Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար Դավիթ Զալկալիանին, Վրաստանի վարչապետ Մամուկա Բախտաձեն, ինչպես նաև երկրի նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլին։ Եվրոպական խորհրդի անունից ելույթ ունեցավ վերջինիս նախագահ Դոնալդ Տուսկը՝ «Եվրոպան նոր տասնամյակի նախաշեմին» խորագրով։

ՀՀ ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականյանը ելույթ է ունեցել երրորդ նստաշրջանում՝ «Արևելյան գործընկերությունը` որպես ժողովրդավարական փոխակերպման գործոն» խորագիրը կրող քննարկմանը։

Հայաստանի ԱԳ նախարարը կարևորել է հանրային կառուցների դերը՝ արժեքները կիրառական դարձնելու առումով: Նրա խոսքով՝ ԵՄ-ն իր շարունակական աջակցությամբ և ամուր ինստիտուտների կառուցման մեջ ներգրավվածությամբ ստանձնել է Հայաստանում իրապես ուժեղ ժողովրդավարություն կառուցման գործում կարևոր գործընկերոջ դերը. սա է ընկած ԵՄ հետ համագործակցության առանցքում:

«Ժողովրդավարությունը Հայաստանի մասին է: 2018 թ. ապրիլին և մայիսին Հայաստանում տեղի ունեցած իրադարձությունները ի ցույց դրեցին Հայաստանի կառույցների ուժը և կարողությունը՝ արձագանքելու նմանօրինակ փոփոխությունների և մեզ բարձրացնելու ժողովրդավարության զարգացման առավել բարձր մակարդակի: Սա մի բան էր, որ հնարավոր չէր անել մեկ օրում. սա տարիների ընթացքում պետական կառույցների, քաղաքացիական հասարակության, մամուլի ամրապնդման արդյունք էր»:
Իր խոսքում Զոհրաբ Մնացականյանն արձանագրել է, որ առկա են ժողովրդավարության հետընթացի, մարդու իրավունքների արժեզրկման միտումներ, ինչն իրապես մտահոգիչ է և ենթադրում է միասնական ջանքերի գործադրում: ԱԳ նախարար Մնացականյանն ընդգծեց, որ 2018 թ. կարևոր առաջընթացի տարի էր, որը վերաբերում էր բացառապես Հայաստանին և որևէ առնչություն չուներ աշխարհաքաղաքականության հետ․ իրողություն, որը հեշտ չէր գործընկերներին ներկայացնելու առումով: «Մենք շատ համբերատար անդրադառնում էինք այս հարցին. Հայաստանում տեղի ունեցածն աշխարհաքաղաքական զարգացում չէ: Պետք չէ փորձել ինչ-որ արտաքին ենթատեքստ փնտրել Հայաստանի ներքին քաղաքական գործընթացներում, քանի որ դրանք պարզապես չկան»: Արևելյան գործընկերության երկրների անվտանգության մարտահրավերի համատեքստում Մնացականյանն ընդգծել է. «Հայաստանի համար Թուրքիան հանդիսանում է անվտանգության սպառնալիք: Արդեն 27 տարի է՝ Թուրքիան մերժում է Հայաստանի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել և շարունակում է Հայաստանի շրջափակման քաղաքականությունը, որն ուղեկցվում է արդարության ժխտողականությամբ. սա անվտանգության սպառնալիք է մեզ համար»:

Մնացականյանը հույս է հայտնել, որ ընդհանուր եվրոպական արժեքները չեն ստորադասվի նոր գործընկերներ, նոր հնարավորություններ, դիվերսիֆիկացման ուղիներ փնտրելու ճանապարհին, և ԵՄ-ն անսասան կլինի դրանք պահպանելու իր սկզբունքային դիրքորոշման մեջ: «Հայաստան-ԵՄ Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագրի համատեքստում մենք որդեգրել ենք ընդհանուր քննարկումներ անցկացնելու նոր աշխատաոճ՝ քաղաքացիական հասարակության լայն ներգրավվմամբ», վստահեցրել է նա:

Ի դեպ, Եվրամիության Արևելյան գործընկերության 10-ամյակի կապակցությամբ Բաթումիում մեկնարկած համաժողովը ուղեկցվել է ակտիվիստների կազմակերպած բողոքի ակցիաներով: Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի դիմանկարով մեծ պաստառը ակտիվիստները փռել են գետնին և քայլել վրայով:

Վրաստանի և ԵՄ դրոշներով ցուցարարները կրկին պահանջել են ներքին գործերի նախարար Գիորգի Գախարիայի հրաժարականը: Ըստ «Ազատության»՝ ցուցարարները ցանկանում էին հանդիպել Եվրամիության ներկայացուցիչներին՝ պատմելու, թե ինչ է տեղի ունեցել հունիսի 20-ի գիշերը Թբիլիսիի կենտրոնում: Նրանք ասել են, թե միևնույն է կանգ չեն առնելու, բողոքի ցույցերը շարունակելու են մինչև արյունալի գիշերվա համար պատասխանատու ներքին գործերի նախարարը հրաժարական չտա:

Բաթումիի համաժողովին շուրջ 400 մարդ է մասնակցում. Եվրոպայի խորհրդի նախագահ Դոնալդ Տուսկը, Արևելյան գործընկերության ծրագրում ընդգրկված վեց երկրների, Եվրոպական երկրների ներկայացուցիչներ, դեսպաններ, գործարարներ:

Վրաստանի նախագահի հետ հանդիպմանը, Դոնալդ Տուսկը անհիմն է համարել ռուսական ավիաընկերությունների վրա դրված արգելքը՝ չվերթներ չկատարել Վրաստան:
Համաժողովի իր ելույթում Դոնալդ Տուսկը հակադարձել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի տարիներ առաջ արած հայտարարությանը, թե նախկին Խորհրդային Միության փլուզումը դարաշրջանի աղետն էր: «Վրաստանում այսօր ես ցանկանում եմ բարձրաձայն և հստակ ասել՝ Խորհրդային Միության փլուզումը դարաշրջանի աշխարհաքաղաքական աղետ չէր, դա օրհնություն էր վրացիների, լեհերի, ուկրաինացիների, ամբողջ Կենտրոնական ու Արևելյան Եվրոպայի, ինչպես նաև ռուսների համար», - Բաթումիում հայտարարել է Դոնալդ Տուսկը:

Վրաստանի ղեկավարները, իրենց ելույթներում ընդգծելով եվրոպական ընտանիքին ինտեգրվելու անխախտ ձգտումները, ժողովրդավարական երկիր դառնալու անշրջելիությունը, անդրադարձել են Վրաստանի ամենացավոտ՝ Աբխազիայի ու Հարավային Օսիայի խնդրին: Վրաստանի նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլին ասել է, որ երկրի ամբողջականությունը վերականգնելու համար Վրաստանը Եվրամիության օգնության, աջակցության կարիքն ունի: Նրա խոսքերով՝ Ռուսաստանի հետ նոր լարվածությունը ցույց է տալիս, որ ներկայիս ստատուս քվոն անընդունելի է և չի նպաստում երկարատև կայունությանը: Իսկ խնդրի լուծումը, Վրաստանի օկուպացիայի լուծումը տեսնում են միայն խաղաղ ճանապարհով:

Զուրաբիշվիլին ասել է, որ Վրաստանը խաղաղասեր երկիր է, 2008թ. պատերազմից հետո էլ բարյացակամ հյուրընկալում են ռուսաստանցի զբոսաշրջիկներին: Վրաստանի վարչապետ Մամուկա Բախտաձեն նկատել է, թե չնայած երկրում ստեղծված բոլոր դրական լիցքերին, Վրաստանը դեռ բախվում է սպառնալիքների և մարդու իրավունքների խախտումների օկուպացված տարածքներում:

Այս համաժողովը՝ վրացական լրատվամիջոցների ներկայացմամբ, մի առանձնահատկություն ունի, ՝ Արևելյան գործընկերության շրջանակներում սա ներդրումային առաջին համաժողովն է: Վեց երկրների մասնավոր և պետական ոլորտից ծրագրեր են ներկայացված, հույս ունենալով, որ դրանք ուշադրություն կգրավեն ու եվրոպական երկրների կամ Եվրամիության աջակցության ու ներդրումների միջոցով կյանքի կկոչվեն:

Մետաքսյա Շալունց