Այսօր դատարաններն են փակում,վաղը դատախազությունն ու ոստիկանությունը կփակեն,այս պաշարով հնարավոր չէ ժողովրդին կերկարել.Գևորգ Պետրոսյան

Հարցազրույց ԱԺ ԲՀԿ խմբակցության պատգամավոր Գևորգ Պետրոսյանի և «Իրավական ուղի» հկ նախագահ Ռուբեն Մելիքյանի հետ: /Մաս 1-ին/

- Ռոբերտ Քոչարյանի ազատ արձակումից հետո մի խումբ ձևավորվեց,հետո նրանց դուրս եկան փողոց,հանրահավաքի ժամանակ հնչեցին կոչեր՝ուղղված Արցախի ղեկավարությանը,ավելի կոնկրետ Բակո Սահկյանի դեմ, վարչապետը հայտարարեց,որ Արցախում դավադիրներ կան,ում նկատի ուներ,արդյո՞ք ժամանակ չէ,որ անուններ հնչեն, Սասնա Ծռերը ավտոշարասյունով գնացին Արցախ:Որտե՞ղ է այս ամենի ակունքը:

Ռուբեն Մելիքյան.մեր երկրում հաճախ անընդունելի բաներ են տեղի ունենում,դրանցից մեկն էլ այն արտահայտությունն էր,որ լսեցինք:Առանց այն էլ,տարբեր օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառներով առավելապես սուբյեկտիվ,խայտառակ պրոցեսներ են ընթանում Արցախ-Հայաստան համատեքստում: Ինչու ենք մենք ամենաբարձր՝ՀՀ վարչապետի մակարդակով բարձրացնում ,որ դրանից էլ ինչ-որ հետևություններ անի հանրությունը,որ տեսեք այնտեղ դավադիրներ կան,ովքեր են,դա լուրջ քննադատության առարկա պետք է հանդիսան, և իմ կարծիքով,դա ոչ միայն չի նպաստում առկա մարտահրավերին,ընդհանուր պետականության համար:Իմ բանաձևը հետևյալն է՝երկու պետություն,մեկ պետականություն: Ստեղծում են ուժերի ջլատման հնարավորություն և որից էլ ցածր իրավական մշակույթ ունեցող մարդիկ իրենց թույլ են տալսի խայտառակ ձևակերպումներ հնչեցնել հանրահավաքների ժամանակ:

-Օրինակ Լարիսա Ալավերդյանը և ոչ միայն ինքը,ասում են,որ անպայման պետք է քրեական գործ հարուցվի ,համաձա՞յն եք դրա հետ:Խոսքը Ջիվան Աբրահամայնի մասին է,ո՞վ իրեն թույլ տվեց նման արտահայտություններ հնչեցնել:

Գևորգ Պետրոսյան. Նախ սկսեմ առաջին հարցադրումից,իմ կարծիքով ,որը ես դժկամությամբ եմ հայտնում,բայց իրականություն է,այսօր առավել ,քան երբևէ ,այս քաղաքականության արդյունքում կարծես սեպ խրված լինի հայաստանցի- ղարաբաղցի մեր երկու տարբեր պետություններում ապրող,բայց ըստ էության մեկ ժողովրդի միջև:Սա շատ վատ երևույթ է:Աննախադեպ է,երբ Ադրբեջանը ուրախությամբ,ցնծությամբ հրապարակում է,որ Երևան-Ստեփանակերտ պատերազմ է,սա ի՞նչ է նշանակում,սա՞ է հեղափոխության արգասիքը,ուրեմն պետք չէ,սա աննախադեպ վիճակ է:Չգիտեմ,թե ում մասին եք խոսում,բայց այնտեղ կար մեկը ,որ չի գիտակցել,որ ոգևորությունից խայտառակություն կես քայլ է, և հանդես է եկել անցենզուր արտահայտություններով,եթե դու անգամ չես ընդունում Արցախի նախագահի անձը,նրա քաղաքականությունը,դու ո՞վ ես ,որ նման սպառնալիքներով,կոչերով հանդես գաս: Այ տղա,դու պատերազմի դաշտ տեսել ես,որ պատերազմով անցած մարդու գլուխն ես ուզում ցխես,մարդը պետք է իրեն նայի,իր անցյալը նայի, նոր հայտարաություն անի: Քրեական գործ հարուցելը իրավապահ մարմինների իրավասությունն է և պարտականությունը ,իրենք են տիրապետում,որովհետև իրենց կանչել էին ոստիկանություն,որից հետո այդ անձը կրկին ցնորքի,շփոթմունիք մեջ ընկած,կամ գուցե չպատճառաբանված ուրախության մեջ,լայվ մտավ և ասաց,որ ինքը խնդիր չունի:Այս անպատժելիության մթնոլորտը պետք է վերացվի,ժողովուրդը գնաց հեղափոխության մի քանի կարևոր թիրախներ հաշվի առնելով,նպատակներ ունենալով,առաջինը՝իր կյանքի պայամանների բարելավման համար,երկորդը՝իր իրավունքների ,իրավահավասարության մթնոլորտի համար:Եթե մեկը կարող է մի շիշ կրելու համար ենթարկվել քրեական պատասխանատվության, իսկ մյուսը կանգնի հրապարակային սպառնալիք հնչեցնի մեր երկրորդ պետության ղեկավարի հասցեին ,ու մնա անպատիժ,ես չեմ հավատում այս երկրում օրիկնականության հաստատմանը:Իրենից շատ շուտ հրաժարվեցին Իմ քայլից,քանի որ այսօր խոտան աշխատուժը ոչ մեկին պետք չէ,եթե այդ երիտասարդը ոգևորված չլիներ Իմ քայլի պաշտպանության գոնե առնվազն պոտենցյալ հեռանկարով, նա այդքան ուրանակությաուն չուներ այպիսի արտահայտություներ հեղինակելու:Ես կոչ եմ անում Հայաստանի իրավապահ մարմիններին,ում վարույթում գտնվում է այդ գործը,անպայման հետամուտ լինել օրենքով նախատեսված ամենախիստ պատասխանատվությանը,որ ր սա չդռնա նախադեպ:

-Ամիսներ շարունակ երկրորդ նախագահի հասցեին ինչ արհատայտություններ ասես հնչեցին,եթե դրա համար պատժվեին,արդյո՞ք այսօր կունենաինք այս պատկերը,արդյո՞ք սա այն ամենի շարունակությունը չի:

Գևորգ Պետրոսյան.Պետք է անպատժելիության մթնոլորտին վերջ տալ: Այսօրվա իշխանությունը նախորդ իշխանությանը հիմնականում մեղադրում էր հենց այդ անպատժելիության մթնոլորտը ապահովելու համար ,հիմա ի՞նչ է իրենք նույն բանն են անում,սա աճպարարություն է:

-Սասնա Ծռերը գնացին Արցախ,ինչի՞ հասան,ի՞նչ նպատակ են հետապնդում:

Ռուբեն Մելիքյան.Ես այդպես էլ չեմ հասկանում,թե ինչ են ուզում այդ խմբավորման ներկայցուցիչները:Եթե իրենց թվում է,որ միայն իրենք են միացման կոմնակիցներ,մենք բոլորս դրան դեմ ենք,դա իրականությանը չի համապատասխանում:մենք հասկանում ենք,որ ժամանակակից միջազգային իրավունքում,աշխահաքաղաքական տարբեր գործոններ հաշվի առնելով,սա պետություն է ,մենք պետությունների ընտանիքի անդամ ենք ,մենք չենք կարող մի օր վեր կենալ,հայտարություններ անել,որոշումներ կայացնել,որը կործանարար նշանակություն կարող է ունենալ մեր՝որպես միջազգային համայնքի,միջազգային ընտանիքի անդամի համար:Դրա համար լավ է,վատ է այդպես է եղել:Տարիներ առաջ բանաձև է մշակվել և Արցախի անկախություն է հռչակվել,կարևոր է այն հանգամանքը,որ Երևանից այնքան էլ լավ չեն հասկանում Ստեփանակերտը,առավել ևս Հայաստանի բանկչության մեծամասնությունը Արցախում չի եղել, և հակառակը:Այնպիսի տպավարություն կարող է ստեղծվել,որ Արցախը անկախության կոմնակից է և միավորման կողմնակից չէ,դա բացարձակապես իրականությանը չի համապատասխանում:Ես չեմ հանդիպել Արցախում մարդկանց,լինելով երևանցի և աշխատելով Արցախում,ինքս էլ լավ պատկերացում չունեի,բայց հիմա կարող եմ ինձ իրավունք վերապահել և ասել,որ ուղղակի բացակայում է այն մտայնությունը,որ մենք ուզում ենք անկախ պետություն ունենալ Հայաստանից անդին:

- Դատարանները փակելու կոչեր հնչեցին,ի՞նչ եք կարծում սա անարձագանք պետք է մնա:Անմիջապես կարծիքներ հնչեցին,որ դատախազությունը անմիջապես պետք է գործ հարուցի նման կոչերով հանդես եկող անձանց նկատմամբ,եթե ոչ այսօր,ապա վաղը ՍԴ-ում և Եվրոպական դատարանում խնդիրների առաջ ենք կանգնելու:Սա իշխանության երկու թևի՝գործադիրի և օրենդիր ոտնձգություն էր երրորդի՝դատականի նկատմամաբ:

Ռուբեն Մելիքյան.Եկեք անպայման ավելացնենք նաև տեղական ինքնակառավարման մարմինները ,որովհետև թաղապետարաններից բավականին մեծ թվով մարդիկ կային,մի քանիսն էլ արձանագրված են:Ոչ միայն իշխանության մյուս երկու ճյուղերը,սա ևս կարևոր է:

-Իշխանությունը ետ քաշվեց,քանի որ անարձագանք մնաց և եթե նախկինում ինքն ասում էր,որ անպայման պետք է անցումային արդարադատություն լինի ,հիմա ինչ-որ իմաստով փորձում է բավարավել վեթինգով,ձեզ մոտ այդ տպավորությունը կա՞,թե ինքը կատերգորիկ է և անպայման կլինի և նա,և նա:

Գևորգ Պետրոսյան.Վերահաստատեմ արդեն մի քանի անգամ իմ արտահայտած այն տեսակետը,որ և վարչապետի հայատարությունը ,և դրա հիման վրա արած ակցիաները բառացիրոեն հակասահմնադրական են:Ես հարգում եմ այլախոսհությունը և կարող է մի իրավաբան կամ իրավաբանների խումբ այլ կարծիք արտահայտեն,բայց ես այդ կարծիքի սեփականատերն եմ և իմ կարծիքը հիմնավորոոմ եմ օրենքով և ոչ թե մերկապարանոց հայտարություններով:Սահմանադրության մեջ կամ որևէ օրենսդրական այլ ակտում գրված չէ,որ որևէ քաղաքացի իրավունք ունի գնալ դատարանի դուռը փակել,դատավորին էլ հրել գցել գետնին,որ ներս չմտնի:Դուք մոռանու՞մ եք,որ այդ դատավորը ,որ մտնում է,բոլորս պարտավոր ենք դատական օրենգրքի համաձայն կանգնել ոտքի,որովհետև դատարանն է գալիս:

-Դրա պատասխանն էլ կա.եթե 20 տարի եղել է այդ դատական համակարգի ներկայացուցիչը ,ապա կարող ենք հրել ,գցել, պատուհանից էլ նետել:

Գևորգ Պետրոսյան.Եթե դատավորը հարուցել է օրենքի զայրույթը՝ նրան պատասխանատվության ենթարկելու այլ մեխանիզմներ կան: Եթե Սահմանադրությունն ասում,որ ժողովուրդն ունի իշխանության իրավունք,այսինքն՝պատկանում է ժողովրդին ,որոշ մարդիկ այդ նախադասությունը այդտեղ էլ ավարտում են,բայց 2 –րդ հոդվածն այդպես չի ավարտվում: Գրված է,թե ժողովուրդն իշխանությունը ոնց է իրականացնում,գրված չէ,որ ժողովուրդը իրավունք ունի փակել դատարանների դռները,դատավորներին ծեփել պատերին կամ փռել ասֆալտին:Ես չեմ կարող պնդել,որ այսօր Հայաստանի դատական համակարգը սրբերով է համալրված,այո,կան դատավորներ,որոնցից վայրկյան առաջ պետք է ազատվել,բայց այդ նույն հաջողությոամբ ես միշտ այդ օրինակը բերում եմ,եթե 3-4 կամ 15 բժիշկից հանրությունը դժգոհ եղավ,ուրեմն պետք է բոլոր հիվանդաոցների դռները փակե՞ն և արգելե՞ն մարդկանց մուտքն այնտեղ:

-Կուսակցություն եք ներկայացնում,հնարավոր՞ է,որ վաղը դուք դիմեք ՍԴ,Եվրոպական դատարան:

Գևորգ Պետրոսյան.ՍԴ դիմելու համար մենք պետք է շահագրգիռ կողմ լինենք,մենք ոչ թե պետք է դիմենք ՍԴ ,այլ իրավապահ մարմինները պետք է հիշեն իրենց գործառույթները:Ինչպես այս իշխանությունն է քննում նախկիների գործերը,այնպես էլ հաջորդներն են քննելու այս իշխանության գործերը:

-Այդքան պետք է սպասե՞լ:

Գևորգ Պետրոսյան.Եթե ժողովուրդը այդպես է ուզում ,թող մնան,բայց չեմ կարծում,որ ժողովուրդը կուզենա ունենալ այնպիսի իշխանություն,որը տնտեսական,սոցիալական խնդիրները մոռացած,օրը մի բանով ժողովրդին կերակրում է՝ այսօր դատարանների,վաղը որոշեն դատախազների վրա գրոհել,մի օր էլ կասեն ոստիկանությունը փակեք,այս կերակրի պաշարով հնարավոր չի ժողովուրդ պահել:

-Քաղաքական ենթատեքստ կար՞:

Գևորգ Պետրոսյան.Մենք բազմաթիվ աղմկոտ դատավարություններ ենք ունեցել ,ինչու հենց մի քանի օր առաջ այդ ակցիան սկսվեց,իմ անձնական կարծիքով հակված եմ այդ դժգոհությունը կապել կոնկրետ դատավարության հետ:Երբ կոնկրետ դատավարությունը մարդկանց չգոհացրեց,նկատի ունեմ երկորդ նախագահի դատավարությունը, թատերայնություն կար և սրանից բխեց այդ գործողությունը:Այդ նույն երկորդ նախագահին երբ կալանավորեցին,բա ինչու չորոշեցին,որ այդ նույն դատավորներին վեթինգի ենթարկեն:Եթե վեթինգի մասին ենք խոսում,ես խորհուրդ կտայի այդ վեթինգը սկսել հենց օրենսդիր մարմնից,գնալ կառավարությունով,ենթական կառույցներով ,հետո այլ իրավապահ մարմիններով,վերջում նոր դատարաններով,որովհետև մեր երկրում երկրային կյանքի վերջակետը դնում է դատարանը:

-Ինչո՞ւ չեն սկսում դատախազությունից:

Ռուբեն Մելիքյան.Ինչպես կարելի է չտեսնել այդ ուղիղ պատճառական կապը որոշման և ակցիաների միջև,վարչապետի հայտարարության միջև:Միջնադարում հատկապես հրեաների նկատմամբ և նման փոքր խմբերի նկատամամբ,Եվրոպայում կար կանոն,եթե մի հրեա ինչ-որ հանցագործություն էր անում,ամբողջ համայնքը պատասխանատվուն էր կրում:Ես այստեղ այս իրավական մշակույթի դրսևորում եմ տեսնում,եթե մի դատավոր կայացնում է մի որոշում,որը իշխող քաղաքական ուժին այնքան էլ հաճո չէ,և դրա համար որոշում է կայացվում,որ պետք է պատժվի ամբողջ համայնքը:

-Ինքը հայտարարում է , որ այն դատավորները, ում պատճառով Եվրոպական դատարանը որոշում է կայացրել և ահռելի տուգանքներ կան ,այդ դատավորները պետք է հեռանան:

Գևորգ Պետրոսյան.Կա միջազգային փաստաթուղթ, դատական մարմինների անկախության երաշխիքների,սկզբուքնների մասին,որտեղ գրված է ,որ անօրինական վճիռ կայացրած դատավորներին չեն կարող հետապնդել նյութական առումով,մենք չենք կիսում այդ տեսակետը: Ես ինքն առիթ ունեցել եմ ասելու՝ օրինազանց դատավորից և դատռախազից պետք է օր առաջ ազատվել ,մենք ասում ենք՝օրենքով սահմանված կարգով:Այդ վեթինգ ասածը մեր օրնսդրության մեջ լսե՞լ եք,դա օրենսդրության մեջ չընդունված ,չնախատեսված միջոցառում է,դա ո՞նց են հիմնավորում:

Ռուբեն Մելիքյան.Մեր Սահմանադրությանը համապատասխանությունը ոնց են հիմնավորելու:

Գևորգ Պետրոսյան.Արվում է մի բան,որ ոչ Սահմանադրությամբ,ոչ էլ օրենքով է նախատեսված,ենթադրվում է,որ այդ վեթինգը պետք է անի որևէ մարմին ,այսինքն՝այդ մարմինը պարտավոր է ենթարկվել Սահմանադրության այն դրույթին,համաձայն որի պետական մարմինները իրավասու են իրականացնել այնպիսի գործողություններ ,որոնց համար լիազորված են Սահմանադրությամբ կամ օրենքով:Մենք ասում ենք ՝եկեք օրենսդրական կարգավորմամբ հասնենք դատական համակարգի բարեփոխումներին,ոչ թե այս դատական ակտի պատճառով այս դատարանի դռները փակենք,վաղը դատախազության դռները:Գիտեք,թե այս ակցիան ինչ բացասական ազդեցություն է ունեցել օտերաերկրյա ներդրողների ցանկության վրա,որ ուզենան Հայաստանում ներդրում անել:Ամերիկայից ընկերս ասաց,որ մտադիր էր գալ այդտեղ ներդրում անել, բայց այս դեպքից հետո վախենում է, ասում է՝եթե ձեր երկրում մի հայտարարության հիման վրա կարող են դատավորներին պառկեցնել ասֆալտին,ես ով եմ ,որ ներդրում անեմ:

-Դա անում են հանուն այն բանի,որ ունենանք արդար դատավորներ:

Գևորգ Պետրոսյան.Դա պատրանք է,պետք է հասնել նպատակի,այստեղ այն չէ,որ նպատակը արդարացնի դրան հասնելու միջոցները իրենք հռչակեն մի նպատակ,ասեն՝ինչ ուզում է անենք ամեն ձևով հասնենք:Տեսանք ԵԽԽՎ-ի բացասական արձագանքը ,Վենետիկի հանձնաժողովի,ռուսական տարբեր ղբյուրների,չի կարելի՞ այդ դատական համակարգը բարեփոխել առանց միջազգային հանրության առաջ խայտառակ լինելու: Տեսանելի ապագայում այստեղ ոչ մի ներդրում չի արվելու:

Ռուբեն Մելիքյան.Ես հույս ունեմ,որ դրական պետք է վերաբերվեն բոլոր ողջամիտ մարդիկ,որ ցանկացած բան եթե մեր երկրում կատարվում է պետք է մնա սահմանադրականության,օրինականության,իրավական մշակույթի շրջանակներում,այլ ոչ թե անհասկանալի որոշումներ կայացնեն:

Շարունակությունն՝այստեղ

Հարցազրույցը՝Նաիրա Բաղդասարյանի