Վիկտոր Սողոմոնյանին հայտնի է,թե ինչով է ավարտվելու Ռոբերտ Քոչարյանի գործը.ինչ նոր մանրամասներ է փոխանցում

Հարցազրույց ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի գրասենյակի ղեկավար Վիկտոր Սաղոմոնյանի հետ:/Մաս 2-րդ/

-Հիմա շատերը կարող են հիշել,որ 2008-ի ընտրություներից առաջ մի քանի գործարարներ այլ կարծիք ունեցան և սատարոմ էին մեկ այլ թեկնածուի ,իշխանությունը միանգամից ստուգումներ իրականացրեց:Կարող են ասել,որ սա նորություն չէ:

-Սա աշխարհում նորություն չէ,բայց այն,ինչ կատարվում է սիրո և համերաշխության .լոզունգների ներքո… մեզ ասում են՝դուք հին Հայաստան եք,մենք Նոր Հայաստան ենք ,որտեղ չկա քաղաքական հետապնդում,սա ,նա ,իրականում այդ ամենը կա:Նորից հիշեմ.ինչպես Տեր-Պետրոսյանը ասում էր՝թող ոչ մի զոհ չպահանջվի ինձնից բացի, բայց իրականում նկատի ուներ՝թող լիքը զոհ պահանջվի ինձնից բացի :Սա նույն դեպքն է.ինչքան ավելի շատ են խոսում սիրո և համերաշխության մասին,այնքան այդ ատելության ու ջրբաժանների քաղաքականությունը ավելի ուժեղանում է:

-Եթե Լևոն Տեր-Պետրոսյանը դուրս գար,արդյո՞ք երաշխավորված էր նրա անվտանգությունը:

-Ինքը մարդկանց հանել էր փողոց և պարտավոր էր այդ մարդկանց տեր կանգնել:Մարդ էր գնացել իր մոտ և ասել էր ՝արի մարդկանց տեր կանգնի ,ասել էր՝այդ մարդիկ ինձ հետ կապ չունեն,դա ամբոխ է ,դա իմ զանգվածը չէ,թեև այդ մարդկանց,հեռախոսազրույցներից գիտենք,ինքն էր բերում Ալիկ Արզումանյանի միջոցով,այդ բոլոր ձայնագրությունները,տեսագրությունները յութուբում կան,դժվա՞ր է նորից նայել:Բոլորն էլ վերհիշելու են և ճշմարտության պատկերը կամ ինչպես մեր իրավապահներն են սիրում ասել՝ իրադարձությունների շղթան,կվերականգնվի:

-Ռոբերտ Քոչարյայը առիթ ունեցավ խոսելու Արցախի անվտանգության,մեզ սպառնացող վտանգների մասին,Նիկոլ Փաշինյանն ասաց՝մենք սկսում ենք նոր էջից:Ի՞նչ կետից են սկսում:Ո՞ր փուլում էր,որ Արցախը դուրս մնաց բանակցային գործընթացից և դա որքանո՞վ կապ ունի Ռոբերտ Քոչարյանի հետ:

-Նոր կետից սկսելու մասսն խոսքը ինձ հիշեցնում է հեծանիվ հորինելու պատմությունը:Ոնց որ ինձ նշանակեն առողջապահության նախարար,ես գամ ,ասեմ,որ հին բժշկությունը ջնջում ենք,սկսում ենք նոր կետից:Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացը տասնամյակների պատմություն ունի,անցել է որոշակի շրջափուլերով,բազմաթիվ նրբերագներ կան,որոնց մասին գիտեն այն ղեկավարները,որոնք բանակցել են,Մինսկի խմբի համանախագահ երկրները,որոնք գերտերություններ են, իրենց մոտ կա այդ ամենը ֆիքսած և այն ճանապարհը,որով մինչև հիմա շարժեվել են կողմերը,եթե այդ ճանապարհը կա,դա նշանակում է,որ դրա մեջ բոլոր կողմերն էլ որոշակի արդյունավետություն են տեսել:Շատ,քիչ,տակտիկական,ստարտեգիական,էական չէ,հիմա ասում են՝նոր կետից:Նոր կետը ինձ շատ հետաքրքիր է, եթե առողջապահության նախարարի օրինանը վերցնենք, որն է նոր կետը՝նոր բժշկությունը,թե՞ նոր օրգանիզմ են վերցնում:Կոնֆլիկտը ունի հստակ կառուցվածք, կոնֆլիկտը ունի հստակ բնություն և դա հայտնի է իր բոլոր ետալներով,շարժման ճանապարհները հայտնի են,կոմպոնենտները հայտնի են,թե ինչ նոր կետ է,չգիտեմ,հերթական տրյուկերից մեկն է:Ես մեծ ուշադրություն չեմ դարձնում: Ինչ վերաբերում է Ղարաբաղը բանակցային գործընթացից դուրս հանելուն և այն մանիպուլայցիան,որ այդ թեմայով արվում է,ոչ մի քննության չի դիմանում,ես նույնիսկ հեռուստաընկերություններից մեկի եթերում այդ թղթերը ցույց եմ տվել:Այդ թղթերը ես չեմ գրել.դա Լևոն Տեր-Պետրոսյանի,իր արտգործնախարարի,ԱԳՆ մամուլի քարտուղարի և խորհրդական Ժիրայր Լիպարիտյանի հայտարարություններն են ասուլիսների ժամանակ,առանձին իմ կամ ձեր ականջին են ասել:Այնտեղ հստակ ասում են,որ մենք ընդունեցինք Ադրբեջանի խնդրանքը՝բանակցել առանց ԼՂՀ ներկայացուցիչների, որպեսզի դյուրացնենք բանակցություների ընթացքը:

-10 տարի շարունակ իրենց հաջողեց հանրությանը ցույց տալ,որ Ռոբերտ Քոչարյանն է մեղավոր:

-Հիմա նորից հին և նոր թեզ է բերվել,որ ինչպիսի սխալ գործեց Ռոբերտ Քոչարյանը,երբ Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման հարցը բերեց արտաքին քաղաքականության օրակարգ:Այս մարդկանց մի կողմը պարզապես խաբեբաներ են,ես ցավում եմ,որ այդ բառերն եմ օգտագործում,գիտեն,որ այդպես չէ,մյուս մասը այնքան դիլետանտ է,որ նույնիսկ չի հասկանում,որ Ցեղասպանության միջազգային ճանաչման հարցը արտաքին քաղաքական օրակարգ բերելը օրգանապես կապ ուներ ԼՂ ապագա կարգավիճակի,անվտանգության հետ:Մենք ասում էինք,որ այն ազգն ենք,որին ցեղասպանել են այն պետությունները,որոնք հիմա ասում են մեկ ազգ երկու պետություն՝Թուրքիան և Ադրբեջանը :

-Այստեղ Ռոբերտ Քոչարյանի և Լևոն Տեր-Պետրոսյանի քաղաքականության մեջ խորը հակասություն կար:

-Եթե այս խոսակցության այս մասը ամփոփենք,վստահ կարող եմ ասել,որ այն ժամանակը ,որ դրված է տրյուկերից ազատվելու,ճշմարտությունը վերականգնելու …

-Կարելի է ճկուն լինել և անվերջ ունենալ նման տրյուկեր:

-Տեսնենք,կյանքը ցույց կտա, դրանք հնարավոր է անվերջ ունենալ,թե չէ: Իմ փորձը և գիտելիքները ցույց են տալիս,որ ՝ոչ:

-Փորձ արվեց Մեղրու թեման առաջ նետել,դա տրյուկներից մեկն էր,թե՞ որոշակի արկածախնդիր մարդիկ փորձեցին իրենց մասին հիշեցնել:

-Եթե մի ժամանակ ,օրինակ 2007 թվականի դեկտեմբերին, Տեր-Պետրոսյանը,տեսնելով ,որ թեմա չի մնացել,իր ցույցերից մեկը ամբողջությամբ նվիրեց,թե ինչպես դավաճանաբար Մեղրին փորձում էին ղարաբաղցիները հանձնել,մի անհեթեթ մեղադրանք:Այն ժամանակ գոնե դա քաղաքական շղարշ ուներ,հիամ Սիլվայի պատմությունից հետո,այդ Մեղրին ,սիրլվան դարձել են մի պատմություն,այքան են էժանացրել,տեսնելով,որ մարտի 1-ով ոչինչ չստացվեց և հակաիրավական գործընթաց է գնում,որը հրապարակային է քանդվելու ,այս թեմաներն են առաջ մղել:Ինչ եք կարծում,Ռուսաստանի ,Ֆրանսիայի նման պետությունները հնարավորություն ունեն մարտի 1-ի նոր դրվագով գործը տալ փորձաքննության և եզրակացություն ստանալ:Բնականաբար ունեն: Ոմանց թվում է,որ երևէ մի երկրից հայտարարում են,ասում են՝ այդ գործը ջուր է, և քաղաքական հետապնդում է,պարզապես տրվում է քարոզական հնարքներին,բնական է,որ այդ հայտարարությունների տակ դրված է փորձաքննություն:Դրա մասին կարելի է նույնիսկ չիմանալ, այդ պետությունները,ի տարբերություն այլ պետությաունների,դատարկախոսությամբ արտաքին քաղաքականության մեջ չեն զբաղվում,այլ անում են հստակ հայտարարություններ,որոնք հիմնված են փաստերի վրա:Այս մասով մենք հարվածներ ենք ստանում հանուն ոչ մի բանի: Մենք ստանում են քննադատություն,ոչ բարեկամական դրսևորումներ, հարաբերությունների սառեցում,հանուն մի բանի,որ մի մարդ պարզապես որոշել է,որ լավ կլինի,որ Քոչարյանը լինի բանտում:

-Ռոբերտ Քոչարյանը պատասխանեց,ասաց,որ ես կարող էի խանգարել անվտանգության հարցում,մյուս հարցերում,դա արդեն հանուն ոչ մի բանի չէ,սա կարող է նշանակել ,որ հակակշիռ ուժ է ձևավորվում ,որը վաղը կարող է սպառանալ Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությանը:

-Ես նկատի ունեմ,որ հաշվի առնելով ,թե ինչ բիրտ ճնշման են ենթարկվում դատարանները և թե ինչ արագ նրանք կկատարեն իշխանության որոշումները,այդ հեշտության կոնտեքստում ինչքան դյուրին է գալ այդ որոշումներին :

-Բա եթե ասեն,եթե նախկին 20 տարիներին ինչ ճնշման տակ էր մեր դատաիրավական համակարգը :

-Հիշու՞մ եք դեպք,երբ 3 դատավոր միանգամից հրաժարվեն նիստ անցկացնելուց: Հիշում եք դեպք ,որ դատավորը ասի ,որ ես չեմ կարող Սիլվա Համբարձումյանին ծանուցել,որ գա դատարան ու նիստը հետաձգում ենք 5 ամսով,նման բան լսե՞լ եք,սա ամենալավ ցուցիչն է,սա ֆիլմ է:

-Այդպես կարող են մի բան գտնել և ամիսներով Քոչարյանին փակված պահել: Ձեր զինանոցում կա՞ն ինչ-որ բաներ պահված:

-Եվ իրավական և քաղաքական և մարդկային զինանոցում կան պահված բաներ:

-Ովքեր ,որ պաշտպանում և աջակցում են Ռոբերտ Քոչարյանին,տեսնում են,որ դիմադրությունը իշխանության առայժմ այնքան էլ ուժեղ չէ,մարդիկ կան այլ կերպ են սկսել մտածել,հիմնականում սպասում են ,թե ռուսական կողմից ինչ կլինի,նախագահ Պուտինը ինչ կասի: Նորմալ եք համարո՞ւմ ,որ սպասումները ավելի շատ Ռուսաստանից են:

-Մասամբ եմ համաձայն,որովհետև ներքաղաքական գործընթացները տեղի են ունենում Հայաստանում,այլ հարց է ,որ իշխանությունները կարողացան `ռուսի ասած умудрились այնպես անել,որ ներքին քաղաքական մտացածին հարցերը,օրինակ Խաչատուրովի կալանքը,դառնա աշխարհաքաղաքական հարց:Հիշո՞ւմ եք մի դեպք,որ ներհայստանյան ինչ-որ մի գործողություն այսպիսի արձագանք է ստացել արտասահմանում,նաև Ռուսաստանում,թեև մեր ստրատեգիական գործընկերն է: Դուք գնացել եք ,կոպիտ ասած մի քայլ եք արել,որով հարցականի տակ եք դրել ՀԱՊԿ-ի հեղինակությունը,հետո ասում եք,որ Ռուսաստանը շատ սուր է արձագանքում,բնական է:Դուք ապօրինի կալանավերել եք մի մարդու,ում հեղինակությունը Ռուսաստանում հայտնի է,նա ռուսական էլիտաներում մեծ հեղինակություն ունի,դա կյանքն է ցույց տվել,հետո ասում եք՝ինչու են այնտեղից խառնվել ,հայտարարություններ անում :Դուք էլ խաբում եք,թե քրեական գործ կա,բայց այդտեղ էլ այդ փորձաքննությունը կա,որ չեմ կասկածում ՝ ճշմարտությունը հայտնի է: Ոչ մեկին մեղադրել պետք չէ:

-Ես տեղյակ եմ,որ դուք գրագրությամբ եք շփվում Ռոբերտ Քոչարյանի հետ,այս ընթացքում չեք հանդիպե՞լ, ինչ կարող եք փոխանցել,ինչ տրամադրություն ու տրամադրվածություն ունի ,մնու՞մ է այն կարծիքին,որ ազատ արձակվելուց հետո արդեն ստիպված է մեծ քաղաքականություն վերադառնալ,իսկապես վերադառնալու է,և ինչքանով է իրատեսական՝հաշվի առնելով այն ,որ ետևում լուրջ քաղաքական ուժ չկա:Հնարավո՞ր է կուսակցության ստեղծում:

-Նախ Ռոբերտ Քոչարյանը մեծ քաղաքականության մեջ է,դա չի քննարկվում:Ես չեմ հիշում մի դեպք,որ ինչ-որ կարճաժամկետ բաներ պլանավորի,իր բոլոր քայլերը սովորաբար երկարատև,ստարտեգիական պլանավորում ունեն,դրանք մեծ,երկարատև ,տարիներ ընդգրկող ծրագրեր են և դրա համար,ինձ մոտ նույնիսկ կասկած չկա:Համարել,որ կալանքով կարելի է իր կամքը կոտրել,ծիծաղղելի է,պետք է չճանաչել Ռոբերտ Քոչարյանին:Քաղաքական ուժի ստեղծման ,կամ որևէ ուժի հետ համագործակցության մասին ասեմ, նախագահ Քոչարյանը այդ հարցին պատասխանել է և ասել է,որ մասնակցության ձևերը կարող են բազմազան լինել՝ սկսած կուսակցության ստեղծումից…

-Հստակություն կա՞:

-Կարծում եմ , մի փոքր վաղ է,սպասենք ինքը անձամբ դրա մասին կհայտնի:

-Ինչպիսի՞ դատավարություն է սպասվում:

-Չեմ կարող ասել՝ այդ մասով ինչ է ծրագրավորել իշխանությունը,որովհետև դա իրենց ծրագիրն է,ափալ-թափալ թքած –կպցրած մի գործով գնալ դատարան, մարտի 1-ից առաջ հայտարարել,որ նախաքննությունն ավարտված է, նման բաներ,բոլոր տրյուկները:Ես չգիտեմ ինչ են պլանավորել,բայց ես գիտեմ դատավարության ավարտը,վստահ եմ.բնականաբար գործը քանդված է,և ավարտվելու է նրանով ,որ հայտարարվելու է այդ գործի ոչ մի բան լինելու մասին, մարդիկ հասկանալու են,որ նախագահ Քոչարյանին հանիրավի մեղադրել են տարբեր մեղքերի մեջ ,այդ թվում մարտի 1 –ի,անհասկանալի,ֆանտաստիկ կաշառքների հետ կապված ,դրանով է ավարտվելու և իհարկե չմոռանամ ասել,որ բոլոր այն մարդիկ,ովքեր միջամտել են արդարադատությունը,ովքեր փորձել են սարքել այս գործը,բնականաբար պատժվելու են:Բայց թե ինչ ճանապարհով,ինչքան ժամանակում ,չգիտեմ:

-Ռոբերտ Քոչարյանը ինքը վերադարձավ,ներկայացավ:Ազատության մեջ գտնվելով ինչ էր անում երկրորդ նախագահը,որ իրենք որոշեցին կալանավորել :

-Ակնհայտ էր,որ նախագահի շուրջ սկսեց ձևավորվել որոշակի շրջանակ,և հայտնի ,հեղինակավոր մարդիկ էին,որոնց հետ մինչև օրս ընկերություն ենք անում,այնպիսի մարդիկ չէին,որոնք փախչեին:

-Նամակագրության մեջ կա մի ուշագրավ բան,որ հիմա կուզենայիք հրապարակայնացնել:

-Ընդամենը կարող եմ տոնայնության հետ կապված ասել,իր գրավոր նամակների տոնայնությունը որևէ բանով չի տարբերվում այն տոնայնությունից,որով խոսում էր ազատության մեջ գտնվելու ժամանակ:

Առաջին հատվածն՝այստեղ

Հարցազրույցը՝Նաիրա Բաղդասարյանի