«…Օօօ մեր տիրակալ,մենք շնորհակալ ենք,որ դուք այսպիսի գործ եք արել».Հովհաննես Սահակյան

Հարցազրույց ՀՀԿ-ական նախկին պատգամավոր,ԱԺ պետաիրավական հանձնաժողովի նախկին նախագահ Հովհաննես Սահակյանի հետ/Մաս 1-ին/

-Ղազախստանի նախագահը հրաժարական տվեց, իշխանությունը փոխանցեց,թե իշխանության մնաց,մեզ մոտ մեծ հետաքրքրություն առաջ եկավ,որ հիմք է դրվում բոլորովին նոր ժամանակների:Նախ ասվեց,որ շատ խելամիտ քայլ էր Նազարբաևի կողմից,մարդը հեռացավ ,պահեց իշխանությունը՝հրաժարվելով իշխանությունից ,միանգամից համետատություն կատարվեց, եթե եալամիտ գտնվեր ՀՀԿ-ն և առաջնորդ Սերժ Սարգսյանը, կարող էին այդպիսի քայլ անել և պահպանել իշխանությունը:

-Մի մասը պնդում է,որ Նիկոլը հասավ մինչև Ղազախստան,մի մասը ձեր պնդումները, եթե նախկին իշխանությունները խեալամիտ գտնվեին,ապա ասյպես կլիներ:Չեմ կարծում ,որ եթե նույն սցենարը, որը կատարվում է Ղազախստանում,կատարվեր այստեղ ,ընդունելի կլիներ,կամ նախկին իշխանությունը՝ՀՀԿ-ն կգնար այդ քայլին:Եթե նայում ենք ,ամբողջ իշխանական բուրգը Նազարբաևի հրաժարականից հետո նորից զբաղեցրեցին իր բարեկամները,ինքը ԱԱԽ նախագահ,աղջիկը մամուլի խոսնակ նախագահի…

-Ի դեպ, մեզ մոտ էլ էր խոսվում այդ մասին,որ Սերժ Սարգսյանը ամրացնում է և կարող է մնալ Ազգային անվտանգության խորհրդի նախագահ:

-Ես չեմ կարծում ,որ այստեղ ընկալելի կլիներ, արդեն պարզ է ,թե որ կողմից են այս քամիները փչում կամ ինչ խոսակցություններ են և մի տեսակ սա էլ ցույց է տալիս,որ արդեն շուտով 1 տարին կլրանա,որ Սերժ Սարգսյանը հրաժարական է տվել ,բայց կարծես Հանրապետականի ստվերի հետ անընդհատ կռիվ են տալիս,համեմատվում են,փորձում են մրցապայքարի մեջ մտնել:Ղազախստանը այլ երկիր է, մենք այլ երկիր ենք,միայն այն ,որ մենք համարվում ենք պատերազմող երկիր,ունենք չկարգավորված խնդիրներ,ունենք շրջափակման մեջ գտնվող սահմաններ, տնտեսական ճգնաժամ,արդեն պարզ է ,որ չի կարելի համեմատել որևէ այլ երկրի հետ:Ապրիլի 23-ի նախագահ Սարգսյանի հրաժարականով, մենք ,կարծում եմ նաև հիմք դրեցինք նոր ժողովրդավարության ,նոր ընկալման ,իրական ժողովրդավարությունը հենց այդտեղ էր: Եթե կար այդպիսի մի մոտեցում և մի մասը ժողովրդի դրսում էր,առանց որևէ ուժ կիրառելու ,որևէ մեկի քիթը առնելու, մենք իշխանությունը այսպես ասած թավշյա,խաղաղ պայմաններում, հանձնեցինք այսօրվա իշխանություններին,որոնք մինչև այսօր փորձում են իրենց ձախողումների,իրենց խոսոտումները չկատարելու և այլ խնդիրների մեջ տեսնել,գտնել,մեղադրել նախկին իշխանություններին:

-Այս փուլում Հանրապետականների մոտ որոշ զգուշավորություն կա, աշխատում են հնարավորիս չերևալ,չխոսել, չարձագանքել,եթե անկեղծ լինենք մի քանիսն են,որ բավականին ակտիվ են: Պարզ է,որ չեն ուզում նկատվել,որ հանկարծ չհայտնվեն թիրախում, ուշադրության կենտրոնում:Դուք նաև պաշտոնյա եք եղել այդ ժամանակահատվածում,դուք խնդիր չունե՞ք,որ կարող են կենտրոնանալ ձեզ վրա,գալ, ուսումնասիրել ձեր միջոցները, հնարավորությունները:

-Զբաղեցնելով բարձր պաշտոններ,ես պարզ ճակատով միշտ ավելի քան երբևէ,խոսել եմ ,ասել եմ,նույնիսկ մեր իշխանության ժամանակ ,եթե պետք է քննադատել եմ,ամեն ինչ ասել եմ պարզ ,շիտակ,և չեմ զղջում ոչ մի բանի համար:

-Հատկապես Մարտի 1-ի հետ կապված կուզենայի ուշադրություն հրավիրել, որովհետև ԱԺ –ում հետագայում քննարկվել է ,դուք էլ պետաիրավական հանձնաժողովի նախագահ էիք,մոնիթորինգային հանձնաժողով ստեղծվեց,դուք այդ անդամներից էիք,ողջ պրեցեսին վստահաբար տիրապետում եք:Դեռ օգոստոսին հայտարարվեց ,որ Մարտի 1-ը բացահայտված է,հիմա հանրությունը չգիտի,իրենց թվում է,որ մեղադրանք է առաջադրված,ուրեմն 10-ի սպանության հետ է կապված,թեև ամեն օր կրկնում ենք,որ մեղադրանքը սահմանադրական կարգի տապալման հետ է կապված,կապ չունի սպանությունների հետ,բայց միևնույնն է ,կարծիքը նույնն է:Եթե նաման բան է հայտարարվում,ուրեմն հանրությունը պետք է իմանա,թե ովքեր են հրամաններ տվողները և ովքեր են կրակողները:Որոշակի պարզաբանում տվեց վարչապետը,դա ձեզ բավարարե՞ց,պարզ դարձա՞վ,թե 10 հոգուն ովքեր են սպանել:

-Մարտի 1-ի գործը բավականին ընդգրկուն գործ է, և քաղաքական և իրավական առումով մի գործընթաց է: ԱԺ-իպետաիրավական հանձնաժողովում ձևավորվեց մոնիթորինգի խումբ, որը պետք է ուսումնասիրեր փաստահավաք խմբի բոլոր կետերը,արդյ՞ոք կատարվել են,չեն կատարվել,մի շարք օրենսդրական ,նաև ենթանորմատիվ ակտերով դրանք պետք է կարգավորվեի ն:Մարտի 1-ը բաժանենք քաղաքական և իրավական գործընթացների:Իսկապես հանրության մեջ շփոթ կա, թե Մարտի 1-ի գործը բացահայտվե՞լ է,թե ոչ: Ցավոք,մենք այդ օրն ունեցանք 10 զոհ, որի բացասական հետրաքները մինչև օրս տանում ենք:Ուզում եմ խոնարհվել և ներեղություն խնդրել 10 զոհերի ընտանիքների անդամներից,քանի որ ամեն անգամ այս խնդիրը շոշափելով ,հույս տալով,որ գործը բացվել է, 1 րոպեի գործ է և բացահայտված է,այդպես չէ: 10 զոհերի հետ կապված պետք է բացահայտել,թե ովքեր են սպանողները, տարբեր հանգամաներում են զոհվել 10-ն էլ,կան չերյոմուխայից ՝ ոստիկանության ներքին զորքերի սպառազինության մեջ գտնվող այդ զինատեսակից զոհվածներ,հրազենից,չպարզված հանգամանքերում:Կա խնդիր,որպեսզի դու կարողանաս մեղադրել,նախ պետք է նույնականացնես,թե ով է կրակել և սպանել:Այդ ժամանակ մոնիթորինգի հանձնաժողովի գործառույթը նաև դա էր,որ արդյոք հնարավոր է պարզվի,որ արդյոք այդ սպանողների նույանականացման գործընթացքը կարող է իրականացվել:Այն խառնաշփոթը,որ ստեղծված էր այդ ժամանակաընթացքում ,և մեզ տրամադրված այդ փաստաթղթերի հիման վրա,երբ ուսումնասիրում ,նայում էինք,պարզ էր դառնում,որ հնարավոր չէ գոնե իդենտիֆիկացնել ,թե որ հրազենն է,ով է ,ում է ամրակցված,քանի տեսակի և այն :3-ը մահացել են չերյոմուխայից,ենթադրենք չերյոմուխա ամրակցված է եղել 4,5 ,10 ոստիկաններին,նրանցից որ մեկն է կրակել,որ մեկի զենքից կրակվել,դա կարծես անհնար էր նույնականացնել: Հետևաբար չես կարող ասել նաև,թե ով է այդ հրամանը տվել: Դա բավականին բարդ գործընթաց է:Ասել,որ Մարտի 1-ը բացահայտված է և դրանով փորձել քաղաքական դիվիդենտներ շահել ,ես չեմ կարծում ,որ ազնիվ է,մենք ուղիղ գործ ունենք այդ 10 զոհերի ընտանիքների հետ,այն սպասումների հետ,որ նրանք անընդհատ փորձում են տանել առաջ:

-Ի՞նչն էր պակասում 10 տարում բացահայտելու համար՝քաղաքական կա՞մքն էր պակասում, չէ,որ 10 տարիների ընթացքում Հանրապետականը կարող էր բացահայտել:

-Իհարկե մեզ կմեղադրեն ,բայց 1 տարի ավել ամբողջ իշխանությունը որևէ մի անգամ ամբողջական որևէ քաղաքական ուժի ձեռքում չի եղել,նույնիսկ ՀՀՇ-ի ժամանակ:Թեպետ ՀՀՇ-ի ժամանակներում եղել:Հիմա 1 տարի իշխանությունը գտնվում է մեկ անձի ձեռքում՝Նիկոլ Փաշինյանը որպես վարչապետ, եթե կարողանա բացահայտել այդ 10 զոհերի սպանությունը ,շատ լավ է:

-Պատասխանը ձեզ գոհացրեց,որ հնարավոր է իրենք գտնեն:

-Համարենք դա հերթական խոստումը և սպասենք,որ գուցե ինքը ավելի շատ տեղեկատվություն ունի, մենք կարող ենք ևս 2-3 ամիս սպասել,ինձ չհուսադրեց: Եթե երկրի գլխավոր դեմքը,վարչապետը նման հայտարարություն է անում,ուրեմն ինքը ունի տեղեկատվություն ,որ այդ դեպքերը պարզվել են և բացահայտվել:

-Ինքը օգոստոսին ասել էր,որ արդեն պարզ է:

-Դե արդեն պարզ է,բայց մենք չենք տեսնում,պարզն է-ն ինձ համար որպես իրավաբանի այն է,որ արդեն առաջադրված է մեղադրանք ,մեղավորները հայտնի են, դատական կամ նախաքնության մարմինները որոշակի պրոցեսի մեջ են: 10 զոհերի հետ կապված ոչինչ չկա,մենք ունենք սահմանադրական կարգի տապալման հետ կապված գործընթաց,որով ունենք կալանավորված անձ՝երկրորդ նախագահ Ռոբետ Քոչարյանը,և չունենք որևէ խոսք Մարտի 1-ի զոհերի հետ կապված,թեև իրենց քաղաքական գործունեության մեխը եղել է մշտապես Մարտի 1-ի զոհերի բացահայտման այս խոստումը :Եթե պետք է մենք սպասենք վեց ամիս,1 տարի,ավելի ազնիվ և շիտակ կլինի ասել՝ժողովուրդ մենք ճիշտ ուղու վրա ենք,ճիշտ կլինի սպասել այսքան ,և անպայման դուք կունենաք թեկուզ մեկ –երկու մեղադրյալ,կամ մեղավորներին կբացահայտենք թեկուզ մեկ-երկու հոգուն,որը որ հնարավոր է:Դրանով նաև մեր պետության ,մեր բոլորի սև էջը ինչ-որ մի տեղ կարելի է համարել փարատված:

-Դուք կարծու՞մ եք՝Մարտի 1-ն՞ էր իշխանության գալու հիմքում,թե մերժիր Սերժին և ՀՀԿ-ին հեռացնելը:

-Մինչև «Սերդեչնի պրիվետ ատ Արութինա Զիմզիմովա» գործընթացը ,որն արվում էր տեսանկարահանող սարքերի մոտ՝փորձելով ժողովրդին ցույց տալ,որ սրանով գռփում են ձեզ ,մինչև կենսաթոշակների չբարձրացում և այն մարդիկ,ովքեր ոչ բարեկեցիկ կյանքով են ապրում, աղքատության իրական չարիքը իշխանավորներն են և Մարտի 1-ով էլ,որ պետք է բացահայտվի, եկանք հասանք այստեղ:Ի տարբերություն օրվա իշխանությունների,մեր իշխանությունը փորձում էր գործով ապացուցել ,այլ ոչ թե ամեն մի խնդրի դեպքում լայվ մտնել և բացատրություն տալ:

-Դուք այլևս հնարավորություն չունեք գործով ինչ-որ բան ապացուցելու,ԱԺ-ում չեք ,որ կարողանաք այնտեղ քննադատելով ապացուցել,ձեզ մնում է դատական պրոցեսներ սկսել: Օրինակ,ձեզ տարիներ շարունակ մեղադրել են Մարտի 1–ի գործը կոծկելու մեջ,հայտնի է,թե ով է հրաման տվել,ովքեր են կրակել,դուք տարիներ շարունակ դա կոծկել եք:Ձեզ մեղադրել են 50/50 –ի մեջ,տեսախցիկներից,կարմիր գծերից մեծ գումարներ տանելու,ձեզ մեղադրել են,որ մենաշնորհ է եղել և որ թոշակները չեն բարձրանում,օլիգարխիկ համակարգ է ,այդ մենաշնորհների արդյունքում գները աճում են ,էլ չեմ ասում,որ բանանի գինը պարտադիր աճում է,այդ պայմանավորված է միայն դրանով:Մեկ տարի է իրենք մենաշնորհների դեմ պայքարել են,գնանկում չեղավ,հակառակը գների բարձրացում տեղի ունեցավ:Ձեզ հնարավոր ամեն ինչում մեղադրել են, ի՞նչն է ձեզ խանգարում,որ դուք հիմա դատական գործընթաց սկսեք այսօրվա իշխանությունների նկատմամբ և ասեք,այդ դուք այս կետերում սուտ եք խոսել,հանրությանը սխալ եք ներկայացրել,և հիմա պատասխան պետք է տաք:

-Հանրապետական կուսակցությունը հավաքական մարմին է,իմ անձի հետ կապված ,եթե լիներ նման բան,իհարկե կփորձեի դատարան կարգով ներկայացնել:

-Չէ,ինչու,Հանրապետական կուսակցությունը թալանում է,մեղավոր է ,մենաշնորհներ,սպանություններ,և այլն…

-Դրանք քաղքական հայտարարություններ են,որոնք փորձել են տարիներ շարունակ ժողովրդին ներկայացնել և սևացնել ՝դրանով գալ իշխանության: Գալով իշխանության և չպատկերացնելով ,որ այդ բեռը պետք է կրեն, մենք տեսնում ենք,որ այսօր ցայտնոտային իրավիճակում են: Վառ օրինակ ՝կառավարության վերջին նիստը,երբ 3 ամիս շարունակ ընդամենը մեկ հարց պետք է քննարկեն աշխատավարձի ձևը փոխելու և չեն կարողանում դրա ուղին գտնել և տանել առաջ դրա հետ կապված ոչ ավել ոչ պակաս, մեր վարաչապետը հայտարարություն է անում և բարկանում է՝ չեք կարողանո՞ւմ աշխատավարձ տալ:Չգիտեմ ձևը շուտ որոշեք և արագ այս գործընթացը ,ինչ է նշանաում,որ մարդը երեք ամիս աշխատավարձ չստանա:Դա մ ի հասարակ գործընթաց է ,որ համապատասխան նախարարությունների վարչության պետի կամ գլխավոր մասնեգետի կողմից այդ հարցը լուծվում է,համապատասխան գրագրությունները կազմվում են և տանում են առաջ:Եթե իհարկե բյուջեում կա համապատասխան գումարը,ունենք փող,եթե չկա,դա այլ խոսակցություն է:Մենք տեսնում ենք,որ որոշել են ,որ բիզնես պրոյեկտների և ծրգարերի հետ կապված,երբ գալիս առաջարկում են,բանկերից պետք է վերցնեն քաղվածքներ և տեսնեն՝արդյոք այս առաջարկով ներկայացած անձիք ,կազմակերպությունները բավարար միջոցներ ունեն,լո՞ւրջ են ,թե չէ,և դրա մասին էլի լուրջ դեմքով հայտարարում են,որ մենք այս 3-4 ամիսների ընթացքում եկանք այն եզրակացության,որ մեր ժամանակը պետք է ծասենք այն մարդկանց վրա,ովքեր իրենց հաշվին այսքան փող ունեն:էլեմենտար և պրիմիտիվ գործողություններ են,որոնք մեզ ապացաուցում են,որ այս մարդիկ պատրաստ չեն կառավարման,պատրաստ չեն այդ բեռը տանելու:Աամենակարևորը՝մենք հիմա խոսենք դա կվերածվի բամաբասանքի,հստակ կարող ենք արձանանգրել, ինչպես ինքն է ասում,որ ժողովուրդը ամեն ինչ տեսնում է և եթե ասում է՝ բողոքներ չկան,նույն ասուլիսի ժամանակ,ընդամենը պետք է կառավարության իր աշխատասենյակի պատուհանը բացի և ամեն օր և տեսնի բողոք կա՞,թե չկա:

-Նորից գամ իմ հարցին,հիմա դուք կասեք ՝մենք այն ժամանակ մենք աշխատանքնով էիք զբաղված,միևնույնն է այդ հարցը բաց է մնում:Այդքան մեղադրանքեր հնչեցին ձեր հասցեին,հիմա կամ դուք պետք է լուռ ընդունեք,որ իսկապես դուք հափշակել,փոշտանգել,տարել ե ք,կերել եք,կամ պետք է…

-Այդ գյուղապետերի,համայնքապետերի մի 90 տոկոսը արդեն իսկ հանրապետականից դուրս են եկել:Այդ մարդիկ այն մարդիկ են,ովքեր միշտ իշխանության հովանոցի տակ փորձում են իրենց տեղը գտնել:Եթե ժամանակ գողացել են,հիմա էլ գողանում են:

-Հիմա իրենք այնպիսի համակարգ են ստեղծել,ասում են ՝այդ համակարգի տակ չեն կարողանա գողանալ:

-Ես չեմ հավատում ,որովհետև մենք ունեցանք բազմաթիվ դեպքեր,սկսած սոցիալական ծառայության աշխատակիցներից,վերջացրած տարբեր զինվորական կոմիսարներից ,կաշառք վերցնելու պահին ձերբակալվել են,այսինքն չի վերացել դա:Կոռուպցիայի մի տեսակ որպես կաշառակերություն,դա չի վերացել:Տարբեր չարաշահումներ ,որ բերեցին բարեկամին նշանակեցին,հետո հանեցին,մենք ամեն օր տեսնում ենք:Ավշարի դպրոցի ուսմասվարի խնդիրը,երբ մարզպետը լրատվամիջոցների մոտ հայտարարեց,որ այո ինքը իմ մորաքրոջ հարսն է,բայց որևէ նշանակություն չունի:Հետևաբար այդ միջնորդությունները՝բարեկամներ,խնամիներ,աներձագներ…

-Ինչ ժառանգել են ձեզանից,լավ պահում են…

-Եղբայրներ,եղբոր որդիներ,այս ավանդույթը շարունակվում է:Ժողովրդի մեծ մասը արդեն հասկացել է, ժամանակ է պետք,որ էյֆորիայից դուրս գան և հասկանան ,թե ինչ է կատարվել:Մենք կարող ենք ամենայն պատասխանատվությամբ որևէ իշխանավորի հետ նստել և պլյուս-մինուս անել,թե ինչ են խոստացել և ինչ են արել:Սկսենք արագաչափերից,ամենացայտուն օրինակը,երբ արագաչափերը սկոչներով փակում էին,և ասում էին,որ սրանք վատ բան են,սրանք ձեզ կեղեքում են,գռփում են,իշխանափոխությունից հետո դա դարձավ բյուջեն լցնելու և վթարներից խուսափելու միջոց և սա շատ ճիշտ է :Կարմիր գծերը պետք է քաղաքապետարանը հաներ,որովհետև սա նույնպես այդ նույն տրամաբանության մեջ էր տեղավորվում,այնուհետև դուրս եկավ,որ կարմիր գծերը որ հանեն, մանկապարտեզները չեն վերանորոգվելու:Այստեղ ընկալման խնդիր է:Ինձ մոտ տպավարություն է,որ այս մարդիկ ինչ-որ գործ են արել,ուզում են ,որ անընդհատ դրա մասին ամբողջ աշխարհը խոսի,ոնց Նազարբաևի հետ կապված հարցը, ու ամբողջ օրը,օրը 24 ժամ ասեն, օօօօ մեր տիրակալ,մենք շնորհակալ ենք,որ դուք այսպիսի գործ եք արել:Այդ անձի պաշտամունքով տառապելով ամբողջ կառուցում են դրա վրա,նաև կառավարության նիստի ընթացքում քաղաքացու օր, ինչ-որ միտք տվեցին:Գործելաոճն է կարևոր:Գաղափարը գցում են,քաղաքացիները փորձեցին մարսել կամ չընդունել,փորձեցին փոխել և ասել,մենք նման բան չենք ասել և չենք ուզում:Նախ 23-ը հստակ սահմանված էր,որ պետք է լինի ,նման հայտարարություն արեցին,խոսեցին,պաշտպանեցին օրվա իշխանության թիմակիցները և փորձում էին համոզել,որ դա շատ կարևոր է:Տեսան,որ հանությունը չի ընդունում,հիմա որոշեցին վերջին շաբաթ կիրակին:

Շարունակությունն ՝այստեղ

Հարցազրույցը՝Նաիրա Բաղդասարյանի